سنگ‌نگاری، شیمی کانی‌ها و دما و فشار دگرگونی شیست‌های رسی شمال گلپایگان، استان اصفهان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکترا، گروه علوم زمین، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 استاد، گروه علوم زمین، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

10.22071/gsj.2018.134649.1493

چکیده

مجموعه دگرگونی موته- گلپایگان در شمال شهرستان گلپایگان در استان اصفهان واقع شده است. این مجموعه دارای انواع سنگ­های دگرگونی است که از جمله آنها می­توان به انواع شیست‎های رسی، آمفیبولیت­ها، نایس­ها، کوارتزیت­ها و مرمرها اشاره کرد. گارنت شیست­ها از جمله شیست­های منطقه هستند که از لحاظ کانیایی انواع مختلفی را شامل می­شوند. این سنگ‎های دگرگونی شامل کانی­های گارنت، کوارتز، کلریت، مسکوویت، بیوتیت، استارولیت، آندالوزیت، کیانیت و سیلیمانیت هستند. بافت­های لپیدوبلاستی، پورفیروبلاستی، پویی‎کیلوبلاستی، چشمی و میلیپد در این شیست­ها قابل مشاهده هستند. در منطقه مطالعاتی با حرکت از جنوب باختری به سمت شمال خاوری بر درجه دگرگونی سنگ­ها افزوده می‎شود. به‎طوری که سنگ­های دگرگونی در جنوب باختری در حد اسلیت و فیلیت هستند و به تدریج به سمت شمال خاور سنگ­های دگرگونی کلریت‎شیست، بیوتیت‎‌شیست، گارنت‎شیست، استارولیت‎شیست، سیلیمانیت‎شیست و کیانیت‎شیست به ترتیب برونزد دارند. برونزد این سنگ‎ها با پدیدار شدن زون­های کلریت، بیوتیت، گارنت، استارولیت، سیلیمانیت و کیانیت در منطقه همراه است. توالی این زون­ها با گرادیان دگرگونی نوع بارووین در دگرگونی ناحیه­ای تطابق کامل دارد. زون­های کلریت، بیوتیت و گارنت مربوط به رخساره شیست سبز و زون­های استارولیت، کیانیت و سیلیمانیت مربوط به رخساره آمفیبولیت هستند. به روش دماسنجی گارنت- بیوتیت برای گارنت‎شیست­های مورد مطالعه بازه دمایی در حد 471 تا 581 به­ دست ­آمد. این دگرگونی در نتیجه برخورد قاره­ای اتفاق افتاده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Petrography, mineral chemistry and P-T estimation of pelitic schists from north of Golpayegan, Isfahan province

نویسندگان [English]

  • Seyyed Navid Seyyed Mardani 1
  • M. Moazzen 2
  • Ahmad Jahangiri 2
1 Ph.D., Department of Earth Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran
2 Professor, Department of Earth Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran
چکیده [English]

The Muth-Golpayegan metamorphic complex is situated at north of Golpayegan city in the Isfahan province. This complex is constituted from different metamorphic rocks including variety of pelitic schists, amphibolite, gneiss, quartzite and marble. Garnet schists are dominant lithology in the area and contain different minerals, such as garnet, quartz, chlorite, muscovite, biotite, staurolite, andalusite, kyanite and sillimanite. Lepidoblastic, porphyroblastic, poikiloblastic, augen and millipede are the main textures in these rocks. The degree of metamorphism increases from SW to NE in a way that slate and phyllite at SW change gradually to chlorite schist, biotite schist, garnet schist, staurolite schist, sillimanite schist and kyanite schist. The occurrence of these schists is accompanied by appearance of chlorite, biotite, garnet, staurolite, sillimanite and kyanite mineralogical zones in the field. The succession of these zones is compatible with Barrovian regional metamorphic gradient. Chlorite, biotite and garnet zones belong to the greenschist facies and staurolite, sillimanite and kyanite zones belong to the amphibolite facies. Temperature range calculated for these rocks by garnet-biotite thermometry is 471-581 C. This metamorphic gradient is a result of continental collision.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Muteh- Golpayegan
  • Schist
  • Garnet
  • Greenschist facies
  • amphibolite facies
  • Barrovian gradient

کتابنگاری 

کریمی، س. و طباطبایی­منش، م.، 1391- پتروگرافی و پترولوژی متاپلیت‎های بخش میانی زون سنندج- سیرجان (شمال گلپایگان)، نشریه علوم دانشگاه تربیت معلم، جلد 10، شماره 2، صص. 807 تا 824.

موسوی، ا. و محجل، م.، 1393- ساختار پهنه برشی و الگوهای تداخلی چین‎ها در شمال اسفاجرد، پهنه سنندج- سیرجان، مجله علوم زمین، شماره 91، صص. 130 تا  199.

میرلوحی، ا. ا.، خلیلی، م. و طباطبایی­منش، س. م.، 1394- شیمی میکاها و رخدادهای دگرگونی در گارنت‎میکاشیست­های ارتفاعات حاجی­قارا، شمال گلپایگان، نشریه علوم دانشگاه خوارزمی، جلد 1، شماره 1، صص. 71 تا 88.

نبوی، م.، 1355- دیباچه­ای بر زمین­شناسی ایران، انتشارات سازمان زمین­شناسی کشور، 109 ص.

 

References

Bell, T. H. and Rubenach, M. J., 1980- Crenulation cleavage development- evidence for progressive bulk inhomogeneous shortening from “millipede” microstructures in the Robertson River Metamorphics. Tectonophysics 68:T9- T15.

Bell, T. H., 1981- Foliation development- the contribution, geometry and significance of progressive bulk inhomogeneous shortening. Tectonophysics 75:273-296.

Deer, W. A., Howie, R. A. and Zussman, J., 1992- Rock forming minerals. 3nd edition, Longman, 696 p.

Holland, T. J. B. and Powell, R., 1998- An internally consistent thermodynamic dataset for phases of petrological interest: Journal of Metamorphic Geology, v. 16, p. 309- 334.

Kretz, R., 1983- Symbol for rock-forming minerals, American Mineralogist, 68: 277- 279.

Moosavi, E., Mohajjel, M. and Rashidnejad-Omran, N., 2014- Systematic changes in orientation of linear mylonitic fabrics: An example of strain partitioning during transpressional deformation in north Golpaygan, Sanandaj–Sirjan zone, Iran. Journal of Asian Earth Sciences., 94 55–67.

Moritz, R., Ghazban, F. and Singer, B., 2006- Eocene gold ore formation at Muteh, Sanandaj–Sirjan tectonic zone, western Iran: a result of late-stage extension and exhumation of metamorphic basement rocks within the Zagros Orogen. Economic Geology 101, 1497- 1524.

Passchier, C. W. and Trouw, R. A. J., 2005- Microtectonics. 2nd edition, Springer, 366 p.

Perchuk, L. L. and Lavrent’eva, I. V., 1983- Experimental investigation of exchange equilibria in the system cordierite-garnet-biotite. In: Saxena SK (ed) Kinetics and equilibrium in mineral reactions, advances in physical geochemistry, vol 3, Springer. Berlin, Heidelberg, New York, pp 199- 239.

Putnis, A., 1992- Introduction to mineral sciences. Cambridge University Press, Cambridge, 457p.

Rashidnejad-Omran, N., Emami, M. H., Sabzehi, M., Rastad, E., Belon, H. and Pique, A., 2002- Lithostratigraphie et histoire paléozoïque à Paléocène des complexes métamorphiques de la region de Muteh, zone de Sanandaj–Sirjan (Iran méridional). ComptesRendus Geosciences 334, 1185- 1191.

Sheikholeslami, M. R., Zamani Pedram, M. and Hosseini, H., 2008- Geological map of Iran, 1:100,000 series, Sheet No. 6057, Mahallat. Geological Survey of Iran, Tehran, Iran.

Stöcklin, J., 1968- Structural history and tectonics of Iran: a review. The American Association of Petroleum Geologists Bulletin 52 (7), 1229- 1258.

Thiele, O., Alavi-Naini, M., Assefi, R., Houshmandzadeh, A., Seyed- Emami, K. and Zahedi, M., 1968- Explanatory text of the Golpaygan Quadrangle E7. 1:250000, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran, 24 pp.

Will, T. M., 1998- Phase equilibria in metamorphic rocks: thermodynamics background and petrological application. Springer, 324 p.