مطالعات دورسنجی، زمین شناسی، کانی سازی، ژئوشیمیائی و ژئوفیزیکی کانسار آهن کوه بابا، جنوب هشترود، شمال باختر ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

2 استاد، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

3 استادیار، گروه مهندسی معدن، دانشگاه صنعتی ارومیه، ارومیه، ایران

4 استاد، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

چکیده

کانسار آهن کوه بابا در فاصله 70 کیلومتری جنوب هشترود، استان آذربایجان شرقی، شمال باختر ایران واقع می باشد. واحدهای سنگی رخنمون یافته در اطراف این ذخیره مشتمل بر سنگهای آتشفشانی- رسوبی الیگومیوسن، توده های نفوذی پلیوسن وگنبدهای داسیتی پلیوسن هستند. سنگ میزبان اصلی کانی سازی آهن شامل واحدهای گابرو- نوریت، پیروکسن هورنبلند گابرو- نوریت و مونزودیوریت می باشد. مطالعات دورسنجی (با استفاده از تصاویر ماهواره ای Sentinel) مبین حضور خطواره ها، ساختارهای گسلی با روند شمال شرقی- جنوب غربی و پهنه های دگرسانی مختلف می باشد. دگرسانی گرمابی پروپیلیتیک (اپیدوت، کلریت و سریسیت) عمدتاً در بخش های داخلی کانسار غالب بوده که به تدریج در بخش های خارجی و پیرامونی به پهنه های دگرسانی آرژیلیک تغییر می نماید. بر اساس روابط صحرائی و مطالعات میکروسکوپی، کانسنگها بافت های توده ای، رگه- رگچه ای، برشی، و پراکنده را به نمایش می گذارند. مطالعات ژئوشیمیایی آشکار نمود که مقدار FeT در نمونه های مغزه حفاری در بازه ای از 85/3 الی 2/63 درصد وزنی متغیر است. در این پژوهش، مطالعات مغناطیس سنجی زمینی انجام گرفت و نقشه های شدت کل، برگردان به قطب، سیگنال تحلیلی، مشتق اول قائم و ادامه فراسو با هدف شناسائی پهنه های بالقوه کانی سازی عمیق و کم عمق زیر سطحی تهیه گردید. نتایج بدست آمده نشان می دهند که دو ناهنجاری، یکی در شمال و دیگری در بخش های مرکزی محدوده مورد مطالعه قابل تشخیص است که تقریباً منطبق بر محل توده های نفوذی هستند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Studies of remote sensing, geology, mineralization, geochemistry, and geophysics in the Kuh-Baba iron deposit, south of Hashtroud, NW Iran

نویسندگان [English]

  • Majid Hafez Darbani 1
  • Ali Abedini 2
  • Farhang Aliyari 3
  • Ali Asghar Calagari 4
1 Ph.D. Student, Department of Geology, Faculty of Sciences, Urmia University, Urmia, Iran
2 Professor, Geology Department, Faculty of Sciences, Urmia University, Urmia, Iran
3 Assistant Professor, Department of Mining Engineering, Urmia University of Technology, Urmia, Iran
4 Department of Earth Sciences, Faculty of Natural Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran
چکیده [English]

The Kuh-Baba iron ore deposit is located in ~70 km south of Hashtroud, East-Azarbaidjan province, NW Iran. The lithologic units cropped out around this deposit include Oligo-Miocene volcanic-sedimentary rocks, Pliocene intrusive rocks, and Pliocene dacitic domes. The principal host rocks for the Fe mineralization include units of gabbro-norite, pyroxene hornblende gabbro-norite, and monzo-diorite. Remote sensing investigations (using Sentinel satellite images) display the presence of lineaments, NE-SW trending fault structures, and various alteration zones. The dominant hydrothermal alteration in inner parts of the deposit is mainly propylitic (epidote, chlorite, sericite) which gradually changes to argillic outward toward the peripheral parts. Based upon field relations and microscopic examinations, the ores show massive, vein/veinlet, brecciated, and disseminated textures. In the propylitic zone, magnetite is accompanied by epidote and actinolite. The geochemical studies revealed that the FeT content in the diamond drill core samples varies from 3.85 wt% to 63.2 wt%. Ground magnetic survey was conducted in the area and also, the maps of total magnetic field, reduced to pole magnetic, analytic signal, first vertical derivative, and upward continuation were prepared in an attempt to identify the potential deep and shallow subsurface mineralized zones. The obtained results show that two anomalies, one in the north and the other in the central parts of the study area, were recognized which almost correspond with the location of the intrusive bodies.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "Magnetite mineralization"
  • "Ground magnetic survey"
  • "Sentinel satellite images"
  • "Kuh-Baba"
  • "Hashtroud"
کتابنگاری
آقانباتی، س. ع.، 1383- زمین‎شناسی ایران، سازمان زمین‎شناسی و اکتشافات معدنی کشور، 583 ص.
باباخانی، ع. و قلمقاش، ج.، 1375- نقشه زمین­شناسی تخت ­سلیمان به مقیاس 1:100000، سازمان زمین­شناسی و اکتشافات معدنی کشور.
حافظ­­دربانی، م.، عابدینی، ع.، علی­­یاری، ف. و کلاگری، ع. ا.، 1395-  زمین­شناسی، دگرسانی و کانه­زایی آهن در کانسار  کوه­بابا، جنوب­ هشترود، کمان ماگمایی ارومیه-دختر: تیپ ماگمایی-  هیدروترمال یا IOCG؟، هشتمین همایش انجمن زمین­شناسی اقتصادی ایران، زنجان، ایران.
شرکت زرآذین گستر، 1379- گزارش اکتشاف ژئوشیمیایی زون سنندج-  سیرجان در جنوب بخش چاراویماق هشترود، سازمان صنایع و معادن استان آذربایجان شرقی.
شرکت مهندسین مشاور چکان، 1376- گزارش پی­جویی منطقه­ای و پتانسیل­یابی مواد معدنی شهرستان هشترود، اداره کل معادن و فلزات آذربایجان شرقی.
عباسی، س. و نقی‎زاده، ر.، 1387- گزارش مقدماتى اکتشاف آهن در کوه بابا، سازمان زمین‎شناسی و اکتشافات معدنی کشور.
کلاگری، ع. ا.، 1389- اصول اکتشافات ژئوفیزیکی، چاپ دوم، ویراستاری جدید، چاپخانه دانشگاه تبریز،  485 ص.
مغفوری، س.، موحدنیا، م. و حسین­زاده، م.، 1394- زمین­شناسی، کانه­زایی، ساخت و بافت، توالی پاراژنتیکی کانسار آهن تیپ IOA کوه بابا، جنوب هشترود، شمال غرب ایران، سی و چهارمین گردهمایی و دومین کنگره بین­المللی تخصصی علوم زمین، تهران، ایران.
مهندسین مشاور پیچاب کانسار، 1391- گزارش اکتشاف در محدوده کانسار آهن کوه بابا، وزارت صنعت، معدن و تجارت، 191 ص.
 
References
Aghanabati, A., 1998- Major sedimentary and structural units of Iran (map). Geosciences 7: 29- 30.
Alavi, M., 1991- Sedimentary and structural characteristics of the Paleo-Tethys remnants in northeastern Iran. Geological Society of America Bulletin 103: 983- 992.
Arkani, H. J. and Urquhart, W. E. S., 1990- Reduction to pole of North American magnetic anomalies. Geophysics 55: 218- 225.
Blakely, R. J., 1996- Potential Theory in Gravity and Magnetic Application. Cambridge University Press, Cambridge, UK, 441 pp.
Childress,T. M., Simon, A. C., Day, W. C., Lundstrom, C. C. and Bindeman, I. N., 2016- Iron and Oxygen Isotope Signatures of the Pea Ridge and Pilot Knob Magnetite- Apatite Deposits, Southeast Missouri, USA. Economic Geology 111: 2033- 2044.
Clark, D. A., 1997- Magnetic petrophysics and magnetic petrology: Aids to geological interpretation of magnetic surveys. Journal of Australian Geology and Geophysics 17 (2): 83- 103.
Cooper, G. R. J. and Cowan, D. R., 2004- Filtering using variable order vertical derivatives. Computers and Geosciences 30: 455- 459.          
Ford, K., Keating, P. and Thomas, M. D., 2007- 1Overview of geophysical signatures associated with Canadian ore deposits. Geological Association of Canada, Mineral Deposits Division, Special Publication 5: 939- 970.
Glenn, N. F., Mundt, J. T., Weber, K. T., Prather, T. S., Lass, L.W. and Pettingill, J., 2005- Hyperspectral data processing for repeat detection of Leafy Spurge. Remote Sensing of Environment 95: 399- 412.
Green, A. A., Berman, M., Switzer, P. and Craig, M. D., 1988- A transformation for ordering multispectral data in terms of image quality with implications for noise removal. IEEE transactions on Geoscience and Remote Sensing 26: 65- 74.
Gunn, P. J., Madment, D. and Miligan, P. R., 1997- Interpretation of aeromagnetic data in area of limited outcrop. AGSO Journal of Australian Geology and Geophysics 17 (2): 175- 185.
Harris, A. and Bryant, R. G., 2009- A multi-scale remote sensing approach for monitoring northern Peatland hydrology: Present Possibilities and Future Challenges. Journal of Environment Management 90: 2178- 2188.
Huang, X. W., Zhou, M. F., Beaudoin, G., Gao, G. F., Qi1, L. and Lyu, C., 2018- Origin of the volcanic-hosted Yamansu Fe deposit, Eastern Tianshan, NW China: constraints from pyrite Re-Os isotopes, stable isotopes, and in situ magnetite trace elements. Mineralium Deposita. https://doi.org/10.1007/s00126-018-0794-4.
Montreuil, J. F., Corriveau, L. and Grunsky, E. C., 2013- Compositional data analysis of hydrothermal alteration in IOCG systems, Great Bear magmatic zone, Canada: to each alteration type its own geochemical signature. Geochemistry: Exploration, Environment, Analysis 13: 229- 247.
Mundt, J., Glenn, N. F., Weber, K. T., Prather, T. S., Lass, L. W. and Pettingill, J., 2005- Discrimination of Hoary Cress and determination of its detection limits via hyperspectral international journal of remote sensing image processing and accuracy assessment techniques. Remote Sensing of Environment 96: 509- 517.
Nabighian, M. N., Grauch, V. J. S., Hansen, R. O., LaFehr, T. R., Li, Y., Peirce, J. W., Phillips, J. D. and Ruder, M. E., 2005- The historical development of the magnetic method in exploration. Geophysics 70 (6): 33- 61.
Nakatsuka, T. and Okuma, S., 2006- Reduction of magnetic anomaly observations from helicopter surveys at varying elevations. Exploration Geophysics 37 (1): 121- 128.
Robinson, E. S. and Coruh, C., 2005- Basic exploration geophysics. John Wiley and Sons, Inc. Press, 567 pp.
Rojas, P. A., Barra, F., Reich, M., Deditius, A., Simon, A., Uribe, F., Romero, R. and Rojo, M., 2018- A genetic link between magnetite mineralization and diorite intrusion at the El Romeral iron oxide-apatite deposit, northern Chile. Mineralium Deposita. https://doi.org/10.1007/s00126-017-0777-x.
Sabins, F., 1999- Remote sensing for mineral exploration. Ore Geology Reviews 14: 157- 183.
Tarlowski, C., Gunn, P. J. and Mackey, T., 1997- Enhancements of the magnetic map of Australia. Journal of Australia Geology and Geophysics 17 (2): 77- 82.