مطالعه پتروگرافی، ژئوشیمی و ژئوکرونولوژی ولکانیسم مزوزوئیک در منطقه ابرکوه، در پهنه سنندج-سیرجان

نیمروزی, عاطفه; قدمی, غلامرضا; حسن زاده, جمشید; پوستی, محمد

doi:10.22071/gsj.2019.140210.1510

مطالعه پتروگرافی، ژئوشیمی و ژئوکرونولوژی ولکانیسم مزوزوئیک در منطقه ابرکوه، در پهنه سنندج-سیرجان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

عاطفه نیمروزی ¹

غلامرضا قدمی ²

جمشید حسن زاده ³

محمد پوستی ²

¹ دانشجوی دکترا، دانشکده علوم پایه، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران

² استادیار، دانشکده علوم پایه، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران

³ استاد، مؤسسه تحقیقاتی پاساد کالیفرنیا، کالیفرنیا، امریکا

10.22071/gsj.2019.140210.1510

چکیده

منطقه مورد مطالعه در شهرستان ابرکوه و از نظر تقسیمات تکتونیکی- رسوبی در زون سنندج سیرجان قرار دارد. فعالیت آتشفشانی این منطقه به صورت گنبد و جریانات گدازه ای داسیتی و ریولیتی بوده و در مطالعات میکروسکوپی شامل بلورهای پلاژیوکلاز، کوارتز، هورنبلند و گاه بیوتیت هستند. سنگ های آتشفشانی مورد نظر به صورت واحدهای مجزا در تناوب با واحدهای رسوبی آهکی و شیلی مشاهده می شوند. این سنگها گرایش ماگمایی کالک آلکالن دارند که مشخصه محیط های فرورانش است. خصوصیات بارز مشاهده شده در نمودار های عنکبوتی و چند عنصری همانند غنی شدگی آنها در LREE ، نسبت بالای/ HREE LREE ، قعر مشاهده شده در عناصر Nb و Ti و غنی شدگی از عناصرPb، Rb و Th نشان از مشارکت پوسته قاره ای در تکوین سنگ های منطقه و شکل گیری آنان در یک محیط فرورانش در حاشیه فعال قاره ای است. نمودارهای تعیین جایگاه تکتونیکی، نیز یک محیط کمانی و از نوع قاره ای را برای آنها در نظر می گیرند. مطالعات سن سنجی انجام گرفته بر روی کانی زیرکن، سنma 7.6+177.2 معادل با ژوراسیک را برای این بخش از پهنه سنندج-سیرجان ارائه کرده که با مرحله فرورانش اقیانوس نئوتتیس به زیر پهنه ایران مرکزی تطابق دارد.

کلیدواژه‌ها

سنندج-سیرجان

ابرکوه

فرورانش

نئوتتیس

20.1001.1.10237429.1399.30.117.8.6

موضوعات

سنگ شناسی

کتابنگاری

آقانباتی، ع.، 1383- زمین شناسی ایران، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، 586 ص.

شیخ‎الاسلام، م.، 1393- واحدهای زمین ساخت- چینه نگاری بخش جنوب خاوری پهنه سنندج- سیرجان، فصلنامه علوم زمین، شماره 95 ، ص. 243 تا 252.

References

Alirezaei, S. and Hassanzadeh, J., 2012- Geochemistry and zircon geochronology of the Permian A-type Hasanrobat granite, Sanandaj-Sirjan belt: A new record of the Gondwana break-up in Iran. Lithos 151: 122-134. doi: 10.1016/j.lithos.2011.11.015.

Alric, G. and Virlogeux, D., 1977- Pétrographie et ge´ochimie des roches métamorphiques et magmatiques de la région de Deh Bid – Bavanat, Chaîne de Sanandaj-Sirjan, Iran, Thèse 3e`me cycle, université´ scientifique et médicale de Grenoble, France, 316 p. doi.10.22071/GSJ.2015.42068.

Cox, K. G., Bell, J. D. and Pankhurst, R. J., 1979- The Interperatation of Ignouse Rock. George Allen and Unwin, London. 450 p. doi: 10.1016/j.jseaes.2011.09.020.

Elliott, T., Plank, T., Zindler, A, White, W. and Bourdon, B., 1997- Element transport from slab to volcanic front at the Mariana arc,. J Geophys Res, v. 102, NO. B7, p. 14,991-15,019 .doi.org/10.1029/97JB00788.

Helvacı, C., Ersoy, E. Y., Sözbilir, H., Erkül, F.,Sümer, Ö. and Uzel, B., 2009- Geochemistry and 40Ar/39Ar geochronology of Miocene volcanic rocks from the Karaburun Peninsula:Implications for amphibole-bearing lithospheric mantle source, Western Anatolia.Journal of Volcanology and Geothermal Research, v.185(3) ,p.181–202. doi.org/10.1016/j.jvolgeores.2009.05.016.

Hoang, N., Itoh, J. and Miyag,i I, 2011- Subduction components in Pleistocene to recent Kurile arc magmas in NE Hokkaido,Japan, Journal of Volcanology and GeothermalResearch, v.200(3-4), p.255-266. doi.org/10.1016/j.jvolgeores.2011.01.002.

Irvine, T. N. and Baragar W. R. A., 1971- A guide to the classification of the common volcanic rocks, Canadian Journal of Earth Sciences, p.8, 235-458.doi:

Jensen, L. S. and Pyke, D. R., 1982- Komatiites in the Ontario portion of the Abitibi belt, in Arndt, N. T., and Nisbet, E. G., eds., Komatiites: London, George Allen and Unwin, p. 147–157 doi: /abs/10.1139/cjes-2015-0067

Le Bas, M. J., Le Maitre, R. W., Streckeisen, A. and Zanettin, B., 1986- A chemical classification of volcanic rocks based on the total alkali-silica diagram, Journal of Petrology,v. 27(3), p.745-750. doi.org/10.1093/petrology/27.3.745.

Monfaredi, B., Masoudi, F., Tabbakh Shabani, A. A, 2009- magmatic interaction as recorded in texture and composition of plagioclase phenocrysts from the sirjan area, urumiehdokhtar magmatic arc, iran, journal of sciences, islamic republic of iran, v. 20 (3),p. 243-251. doi.org/10.22067/econg.v6i2.24938.

Nagudi, N., Koberl, C. and Kurat, G., 2003- Petrography and geochemistry of the Sigo granite, Uganda and implications for origin. Journal of African Earth Sciences, V. 36, p. 1-14. doi:10.1016/S0899-5362(03)00014-9

Pearce, J. A. and Norry, M, 1979- Petrogenetic implications of Ti, Zr, Y and Nb variations in volcanic rocks. Contributions to Mineralogy and Petrology, v.69, p.33–47. doi: 10.1007/BF00375192.

Pearce, J. A. and Peate, D. W, 1995- Tectonic implications of the composition of volcanic arc magmas, Annual Review of Earth and Planetary Sciences, v. 23,p 251–285. doi.org/10.1146/annurev.ea.23.050195.001343.

Pearce, J. A. and Parkinson, I. J., 1993-Trace element model for manle melting: application to volcanic arc petrogenesis. In: Prichard, H.M., Alabaster, T., Harris, N.B., Neary, C.R. (Eds.), Magmatic Process and Plate Tectonics, Special Publication Geological Society, London p.373-403.doi: 10.1144/GSL.SP.1993.076.01.19; Corpus

Richards, J. P., 2011- High Sr/Y arc magmas and porphyry Cu±Mo±Au deposits: Just add water. Economic Geology, 106: 1075-1081. doi: 10.2113/econgeo.106.7.1075.

Rollinson, H. R., 1993- Using geochemical data. Longman Scientific and Technical, 20.

Rudnick R. L. and Gao, S., 2003- The composition of the continental crust, In, Rudnick, R,L, Ed, The Crust, Elsevier-Pergamon, Oxford,1-64.doi: 10.1016/B0-08-043751-6/03016-4

Saunders, A. D., Storey, M., Kent, R. W. and Norry, M. J., 1992- Consequences of plume–lithosphere interactions. In: Storey, B.C., Alabaster, T., Pankhurst, R.J. (Eds.), Magmatism and the Causes of Continental Breakup, v. 68, Geological Society of London Special Publication, London,p. 41 – 60.- doi.org/10.1144/GSL.SP.1992.068.01.04.

Schandl, E. S. and Gorton, M. P., 2002- Appplication of high field strength elements to discriminate tectonic setting in VMS environments, Economic Geology, v.97(3), p. 629-642. doi.org/10.2113/gsecongeo.97.3.629.

Schmitt, A. K., Grove, M., Harrison, T. M., Lovera, O. M., Hulen, J., Waters, M., 2003- The Geysers–Cobb Mountain magma system, California (Part 1): U-Pb zircon ages of volcanic rocks, conditions of zircon crystallization and magma residence times, Geochimica et Cosmochimica Acta v.67,p. 3423–3442.doi:10.1016/j.lithos.2005.05.005.

Srivastava, R. K. and Singh, R. K., 2004- Trace element geochemistry and genesis of Precambrian sub-alkaline mafic dikes from the central Indian craton evidence for mantle metasomatism. Journal of Asian Earth Sciences, 23: 373-389 doi: 10.1016/S1367-9120(03)00150-0 DOI: 10.1016/S1367-9120(03)00150-0

Stern, R. J., 2002- Subduction zones, Reviews of Geophysics, v.40 (4),p.1-38. doi.org/10.1029/2001RG000108

Stocklin, J., 1968- Structural history and tectonics of Iran: a review. American Association of Petroleum Geologists Bulletin, v.52(7), p .1229-1258. doi: 10.1306/5D25C4A5-16C1-11D7-8645000102C1865D.

Sun, S. S. and McDonough, W. F., 1989- Chemical and isotopic systematic of ocean basalts:implications for mantle composition and process. In: A.D. Saunders and M.J. Norry (Editors.), Magmatism in the Ocean Basins.Geological Society v.42, London, p. 313–345. doi: 10.1144/GSL.SP.1989.042.01.19.

Taraz, H., 1974- Geology of the Surmaq-dehbid Area, Abadeh Region, Central Iran. Internal report, 138. Geological Survey of Iran, Tehran, p. 137.

Tatsumi, Y., Hamilton, D. L., Nesbitt, R. W., 1986- Chemical characteristics of fluid phase released from a subducted lithosphere and origin of arc magmas: Evidence from high pressure,Journal of volcanology and geothermal research, V 29, P. 293-309. doi: 10.1016/0377-0273(86)90049-1.