نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه زمین‎شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 دکترا، گروه زمین‎شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

چکیده

جزیره هرمز گنبدی نمکی در جنوب ایران است که بخش اعظم آن از رسوبات تبخیری-کربناتی نئوپروتروزوئیک تشکیل شده است. تا کنون مطالعات زیادی در مورد پتروگرافی و ژئوشیمی رسوبات تبخیری-کربناتی هرمز انجام نشده است. بعلاوه حرکات نمکی در این منطقه باعث شده تا تشخیص روابط سنی سنگ‎ها تنها بر مبنای روابط صحرایی دشوار باشد. در این مطالعه با درک شواهد صحرایی (مانند ضخامت نمک، نوع و میزان میانبار و همچنین روابط صحرایی واحد تبخیری با سنگ‎های آتشفشانی)، مطالعات کانی‎شناسی (ازجمله مطالعه سیالات درگیر واحد تبخیری، مطالعه میانبارهای بخش تبخیری- کربناتی و کانی شناسی دولومیت، پیریت و توف های ریولیتی) و انجام آنالیز های ژئوشیمیایی (از جمله طیف سنجی پلاسمای جفت شده القایی و میکروسکوپ الکترونی) نه تنها به بررسی ویژگی های رسوبات تبخیری-کربناتی بلکه به بازسازی وقایع رخ داده در حوضه رسوبی هرمز پرداخته شده است. حضور تبخیری هایی با ضخامت، میان لایه ها و ادخال های متفاوت، نشان‎دهنده ته‎نشست واحد تبخیری طی دو مرحله مجزا است. در وقفه بین ته‎نشست این دو واحد تبخیری زیرین و بالایی، فوران گدازه‎های ریولیتی جزیره رخ داده است اما سنگ‎های آذرآواری همزمان با ته‎نشست واحد بالایی تشکیل شده‎اند. ته‎نشست هر دو واحد تبخیری در زمان ادیاکارن بالایی رخ داده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

کتابنگاری

احمدزاده هروی، م.، هوشمندزاده، ع. و نبوی، م. ح.، 1364- مفاهیم جدیدی از چینه شناسی سازند هرمز و مسئله دیاپیریسم در گنبدهای نمکی جنوب ایران، مجموعه مقالات سمپوزیوم دیاپیریسم با نگرشی ویژه به ایران، صص. 1 تا 22. https://gsi.ir/fa/articles/6509/

الیاسی، ج.، امین سبحانی، ا.، بهزاد، ع.، معین وزیری، ح. و میثمی، ع.، 1355- زمین شناسی جزیره هرمز، مجموعه مقالات دومین سمپوزیوم زمین شناسی ایران، انجمن نفت ایران، تهران. صص. 31 تا 72. http://www.ispg.ir/

حبیبی، ع.، 1382- پترولوژی و ژئوشیمی جزیره هرمز. پایان نامه ارشد. دانشگاه آزاد اسلامی تهران شمال. 321 ص. https://irandoc.ac.ir/

فرامرزی، ن. س.، 1394- پترولوژی و ژئوشیمی سنگ‎های آذرین جزیره هرمز. دانشنامه دکتری. دانشگاه خوارزمی تهران، 239 ص. https://irandoc.ac.ir/

مرتضوی، م.، 1370- ماگماتیسم جزیره هرمز و ارتباط آن با دیاپیریسم در جزیره لارک، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران، دانشکده علوم، گروه زمین شناسی. 320 ص. https://irandoc.ac.ir/

مطیعی، ه.، 1372- زمین‏شناسی ایران، چینه شناسی زاگرس، چاپ اول، سازمان زمین شناسی کشور https://stratigraphiccolumn.loxblo.

 

 

References

Alsharhan, A. S. and Nairn, A. E. M., 1997- Sedimentary basins and petroleum geology of the Middle East. Elsevier, Amsterdam. https://doi.org/10.1016/B978-0-444-82465-3.X5000-1

Amthor, J. E., Gratzinger, J. P., Schröder, S., Bowring, S. A., Ramezani, J., Martin, M. W. and Matter, A., 2003- Extinction of Cloudina and Namacalathus at the Precambrian-Cambrian boundary in Oman. Geology (31): 431-434.https://doi.org/10.1130/0091-7613(2003)0312.0.CO;2

Babel, M. and Schreiber, B. C., 2014- Geochemistry of Evaporites and Evolution of Seawater. In: Treatise on Geochemistry (Second Edition). Amsterdam: Elsevier (9): pp 4. http://dx.doi.org/10.1016/B978-0-08-095975-7.00718-X

Bahroudi, A. and Talbot, C. J., 2003- The configuration of the basement beneath the Zagros Basin. Journal of Petroleum Geology (26): 257-282. https://doi.org/10.1111/j.1747-5457.2003.tb00030.x

Balaghi Einalou, M., Sadeghian, M., Zhai, M., Ghasemi, H. and Mohajjel, M., 2014- Zircon U-Pb ages, Hf isotopes and geochemistry of the schists, gneisses and granites in Delbar Metamorphic-Igneous Complex, SE of Shahrood (Iran): Implications for Neoproterozoic geodynamic evolutions of Central Iran. Journal of Asian Earth Sciences (92): 92-124. https://doi.org/10.1016/j.jseaes.2014.06.011

Bowring, S. A., Grotzinger, J. P., Condon, D. J., Ramezani, J., Newall, M. and Allen, P. A., 2007- Geochronologic constraints of the chronostratigraphic framework of the Neoproterozoic Huqf Supergroup, Sultanate of Oman. American Journal of Science (307): 1097-1145. https://doi.org/10.2475/10.2007.01

Boynton, W. V., 1984- Geochmistry of the Rare Earth Elements. Meteorite Studies (Ed. Henderson, P.) Rare Earth Element Geochemistry, Elsevier, 63-114. http://dx.doi.org/10.1016/B978-0-444-42148-7.50008-3

Bruthans, J., Filippi, M., Zare, M., Churáčková, Z., Asadi, N., Fuchs, M. and Adamovič, J., 2010- Evolution of salt diapir and karst morphology during the last glacial cycle: Effects of sea-level oscillation, diapir and regional uplift, and erosion (Persian Gulf, Iran). Geomorphology (121): 291–304. https://doi.org/10.1016/j.geomorph.2010.04.026

Das Gupta, S. P., 1996- Marwar Supergroup evaporites, Rajasthan. (Ed. Bhattacharya, A.) Recent Advances in Vindhyan Geology. Geological Society of India Memoir (36): 49-58. https://www.researchgate.net/profile/Mukund_Sharma4 /publication/263031345_International_Field_Workshop_on_the_Marwar_Supergroup_Rajasthan_India/links/573ed95c08ae298602e8de61/International-Field-Workshop-on-the-Marwar-Supergroup-Rajasthan-India.pdf

Evans, D. A., 2007- A global survey of Precambrian evaporites: Implications for Proterozoic paleoenvironments American Geophysical Union. Fall Meeting, abstract # 2006AGUSM.U51A..06E

Faramarzi, N. S., Amini, S., Borg, G., Schmitt, A. K., Hassanzadeh, J., Mckeegan, K., Mortazavi, S. M., Jamshidibadr, M. and Razavi, S. M. H., 2017- Reply to comment on “Geochronology and geochemistry of rhyolites from Hormuz Island, southern Iran: A new Cadomian arc magmatism in the Hormuz Formationˮ by Atapour, H. and Aftabi, A. Lithos (284–285): 783–787. https://doi.org/10.1016/j.lithos.2017.04.015

Faramarzi, N. S., Amini, S., Schmitt, A. K., Hassanzadeh, J., Borg, G., McKeegan, K., Razavi, S. M. H. and Mortazavi, S. M., 2015- Geochronology, Geochemistry and Geothermometry of Zircons from Rhyolites of Hormuz Island, Southern Iran. Lithos (237): 203-211. https://doi.org/10.1016/j.lithos.2015.08.017

Ghazban, F. and Al-Aasm, I. S., 2010- Hydrocarbon-induced diagenetic dolomite and pyrite formation associated with the Hormoz Island salt dome, Offshore Iran. Journal of Petroleum Geology (2): 33-40. https://doi.org/10.1111/j.1747-5457.2010.00472.x

Hamdi, B., Brasier, M. D. and Jiang, Z., 1989- Earliest skeletal fossils from Precambrian–Cambrian boundary strata, Elburz Mountains, Iran. Geological Magazine (126): 283–289. https://doi.org/10.1017/S0016756800022378

Harrison, J. V., 1930- The geology of some salt plugs in Laristan (southern Persia). Geological Society of London Quarterly Journal (86): 463-522. https://doi.org/10.1144/GSL.JGS.1933.086.01-04.18

Holland, H. D., 2005- Sea level, sediments and the composition of seawater. American Journal of Science (305): 220–239.https://doi.org/10.2475/ajs.305.3.220

Houghton, M. L., 1980- Geochemistry of the Proterozoic Hormuz Evaporites, Southern Iran: M.Sc. Thesis university of Oregon, 172p. https://books.google.com/books/about/Geochemistry_of_the_Proterozoic_Hormuz_E.html?id=zd3B tgAACAAJ

Husseini, M. L., 1990- The Cambro-Ordovician Arabian and adjoining plates: A glacio-eustatic model. Journal of Petroleum Geology (133): 267-288. https://doi.org/10.1111/j.1747-5457.1990.tb00847.x

Kumar, V., 1999- Eocambrian sedimentation in Nagaur- Ganganagar evaporite basin, Rajasthan. Journal of Indian Association Sedimentologists (18): 201-210. https://www.jstor.org/stable/24100808

Lees, V. G. M., 1927- Salzgletscher in persien. Wien, Mitt. Geol. Gesell., (20): 29-34. https://www.zobodat.at /pdf/MittGeolGes_20_0029-0034.pdf

Ramezani, J. and Tucker, R. D., 2003- The Saghand region, central Iran: U-Pb geochronology, petrogenesis and implications for Gondwana tectonics. American Journal of Science (303): 622-665.https://doi.org/10.2475 /ajs.303.7.622

Sánchez-García, T., Bellido, F., Pereira, M. F., Chichorro, M., Quesada, C., Pin, C. and Silva, J. B., 2010- Rift related volcanism predating the birth of the Rheic Ocean (Ossa-Morena Zone, SW Iberia). Gondwana Research (17): 392-407. https://doi.org/10.1016/j.gr.2009.10.005

Sharland, P. R., Casey, D. M., Davies, R. B., Simmons, M. D. and Sutcliffe, O. E., 2004- Arabian Plate Sequence Stratigraphy – revisions to SP2. GeoArabia (9): 199-214. https://pubs.geoscienceworld.org/geoarabia/article/9/1/199/ 566966/arabian-plate-sequence-stratigraphy-revisions-to

Silvermann, S. R. and Epstein, S., 1958- Carbon isotopic composition of petroleum and other sedimentary organic materials. AAPG Bulletin, 998-1012. http://archives.datapages.com/data/bulletns/1957-60/data/pg/0042/0005/0950/0998.htm?doi =10.1306%2F0BDA5AEC-16BD-11D7-8645000102C1865D.

Stocklin, J., 1968- Salt deposits of the Middle East. Geological Society of America Special Paper (88): 157-181. http://dx.doi.org/10.1130/spe88-p157

Talbot, C. J. and Alavi, M., 1996- The past of a future syntaxis across the Zagros. (Eds. Alsop, G. I., Blundell, D. J., and Davidson, I.) Geological Society of London Special Publication (100): 89-109. http://dx.doi.org/10.1144/GSL. SP.1996.100.01.08

Whitney, D. L. and Evans, B. W., 2010- Abbreviations for names of rock-forming minerals. American Mineralogist (95): 185–187.https://doi.org/10.2138/am.2010.3371