نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، دانشکده معدن و متالورژی، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، تهران، ایران

2 استاد، دانشکده معدن و متالورژی، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، تهران، ایران

چکیده

یکی از مهم‏ترین لایه‏های اطلاعاتی در تهیه نقشه‏های پتانسیل معدنی، نقشه‏های شاهد ژئوشیمیایی هستند که در این پژوهش روش‏های مختلف تلفیق برای تهیه آن‏ها مورد بررسی قرار گرفته است. ناحیه مورد مطالعه (ورقه 1:100،000 ورزقان) در استان آذربایجان شرقی و زون متالوژنی اهر- ارسباران واقع می‏باشد. این ناحیه به دلیل موقعیت زمین‏شناسی و حضور اندیس‏های مس پورفیری به ویژه معدن مس سونگون، به عنوان یک ایالت متالوژنی مهم در شمال غرب ایران بـه شمار می‏رود. در این پژوهش، از 1067 نمونه رسوب آبراهه‏ای به‌عنوان داده اولیه برای انجام مطالعات ژئوشیمی استفاده گردید. با انتخاب عناصر Cu، Mo،Au ، Ag، Pb، Zn، Au و As به عنوان عناصر شاخص کانسارهای مس پورفیری، نقشه شاهد فازی شده هرکدام با استفاده‏ از تابع لجستیکی ترسیم شدند. این نقشه‏ها با استفاده از روش‏های OR فازی، میانگین هندسی و‏ ارزش هم‏زمانی شواهد تلفیق گشتند. به منظور اعتبارسنجی نتایج، از نمودارهای نرخ پیش‏بینی- مساحت اشغال شده استفاده گردید. با استفاده از این نمودار، نقشه نهایی تلفیق یافته به روش ارزش همزمانی شواهد با اختصاص 76 درصد نرخ پیش‏بینی برای کانسارهای شناخته شده، به عنوان یک روش مناسب در شناسایی کانسارهای مس پورفیری در نظر گرفته شد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

کتابنگاری

آقانباتی، ع.، 1383- زمین‌شناسی ایران، نشر سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

حسن پور، ش.، 1389- متالوژنی و کانیزایی مس و طلا در زون ارسباران )آذربایجان شرقی)، رساله دکترا، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، 230 ص.

یوسفی، م. و کامکار روحانی، ا.، 1389- اصول روش‏های مدل‏سازی پتانسیل معدنی (در محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی) ، جهاد دانشگاهی واحد صنعتی امیرکبیر، تهران، جلد اول، صص41-80.‌

مهرپرتو، م.، امینی فضل، آ. و رادفر، ج.، 1371- نقشه زمین شناسی 1:100،000 ورزقان. سازمان زمین‏شناسی و اکتشاف معدنی کشور.

 

References 

 

Aghazadeh, M., Hou, Z. and Badrzadeh, Z., 2012- Porphyry copper mineralization in Iran: main metallogenic belts and ore-forming episodes. International Geological Congress, Brisbane, Australia.

Almasi, A., Yousefi, M. and Carranza, E. J. M., 2017-  Prospectivity analysis of orogenic gold deposits in Saqez-Sardasht Goldfield, Zagros Orogen, Iran, Ore Geology Reviews, V 91, p. 1066-1080. DOI:10.1016/j.oregeorev.2017.11.001.

Asgari, O. and Hezarkhani, A., 2010- Investigations of alteration zones based on fluid inclusion microthermometry at Sungun porphyry copper deposit, NW Iran. Miner. Resour. Explor. Bull. 140, 19–34.

Bonham-Carter, G. F., 1994- Geographic information systems for geoscientists: Modelling with GIS, Pergamon, Ontario.

Carranza, E. and Hale, M., 2001- Geologically constrained fuzzy mapping of Gold mineralization potential, Baguio district, Philippines, Nat.Resour.Res, Vol.10, pp 125-136. DOI:10.1023/A:1011500826411.

Carranza, E., 2008- Geochemical Anomaly and Mineral Prospectivity Mapping in GIS, Handbook of exploration and environmental geochemistry, Vol.11, Elsevier, Amsterdam.

Chiang, W. and Lee, J., 1995- fuzzy logic for the application to complex systems, World scientific publishing. doi.org/10.1007/s005000050005.

Hezarkhani, A. and Williams Jones, A. E., 1998- Controls of alteration and mineralization in the Sungun porphyry copper deposit, Iran: evidence from fluid inclusions and stable isotopes. Econ. Geol. 93, 651–670. doi: 10.2113/gsecongeo.93.5.651.

Jamali, H. and Mehrabi, B., 2014- Relationships between arc maturity and Cu-Mo-Au porphyry and related epithermal mineralization at the Cenozoic Arasbaran Magmatic Belt, Ore Geology Reviews, p. 487–501. DOI: 10.1016/j.oregeorev.2014.06.017.

Jamali, H., Dilek, Y., Daliran, F., Yaghubpur, A. and Mehrabi, B., 2010- Metallogeny and tectonic evolution of the Cenozoic Ahar-Arasbaran volcanic belt, northern Iran. Int. Geol. Rev. 52, 608–630. doi.org/10.1080/00206810903416323.

Knox-Robinson, C. M., 2000- Vectorial fuzzy logic: a novel technique for enhanced mineral prospectivity mapping, with reference to the orogenic gold mineralisation potential of the Kalgoorlie Terrane, Western Australia. Aust. J. Earth Sci. 47, 929e941. doi:10.1046/j.1440-0952.2000.00816.x.

McInnes, B. I. A., Evans, N. J., Belousova, E., Griffin, W. T. and Andrew, R. L., 2003- Timing of mineralization and exhumation processes at the Sarcheshmeh and Meiduk porphyry Cu deposits, Kerman belt, Iran. In: Eliopoulos, et al. (Eds.), Mineral Exploration and Sustainable Development. Mill Press, Rotterdam, pp. 1197–1200.

Moon, W. M., 1998- Integration and fusion of geological exploration data: A Theoretical Review of fuzzy logic approach, Geosci , Vol.2, pp175-183. DOI: 10.1007/BF02910163.

Pazand, K. and Hezarkhani, A., 2018- Predictive Cu porphyry potential mapping using fuzzy modelling in Ahar–Arasbaran zone, Iran, Geology, Ecology, and Landscapes, DOI: 10.1080/24749508.2018.1438741.

Pazand, K., Hezarkhani, A. and Ghanbari, Y., 2014- Fuzzy analytical hierarchy process and GIS for predictive Cu porphyry potential mapping: a case study in Ahar–Arasbaran Zone (NW, Iran), Arab J Geosci 7:241–251. DOI: 10.1007/s12517-012-0774-4.

Shahabpour, J., 1982- Aspects of alteration and mineralization at the Sarcheshmeh copper–molybdenum deposit, Kerman, Iran. (PhD Thesis) Leeds University, 342 pp.

Wang, Y. M., Chin, K. S. and Yang, J. B., 2007- Measuring the performances of decision making units using geometric average efficiency. Journal of the Operational Research Society, 58, 929–937. doi:10.1057/palgrave.jors.2602205.

Yousefi, M. and Carranza, E. J. M., 2015a- Fuzzification of continuous-value spatial evidence for mineral prospectivity mapping. Comput. Geosci. 74, 97–109. doi:10.1016/j.cageo.2014.10.014.

Yousefi, M. and Carranza, E. J. M., 2015b- Geometric average of spatial evidence data layers: A GIS-based multi-criteria decisionmaking approach to mineral prospectivity mapping, Computers and Geosciences. doi:10.1016/j.cageo.2015.07.006.

Yousefi, M. and Carranza, E. J. M., 2015c- Prediction-area (P-A) plot and C-A fractal analysis to classify and evaluate evidential maps for mineral prospectivity modeling , Computers and Geosciences, V 79, p. 69-81. DOI: 10.1016/j.cageo.2015.03.007.

Zadeh, L. A., 1965- Fuzzy sets. IEEE Inf. Control 8, 338–353.