سنگ‌شناسی و ژئوشیمی سنگ‌های آتشفشانی دشت‌کوه در شمال ایرانشهر، پهنه فلیش خاور ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده‌ علوم پایه، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

2 استادیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده‌ علوم پایه، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

چکیده

مجموعه آتشفشانی دشت‌‌کوه در فاصله‌ 75 کیلومتری شمال ایرانشهر قرار دارد. این توده شامل دو بخش A (توده‌ اصلی) و B (بخش جدا افتاده در بخش شمالی دشت‌‌کوه) است.  بر پایه نقشه‌های زمین‎شناسی تهیه شده از منطقه، مجموعه اخیر به سن کرتاسه بالایی، درون فلیش‌های خاور ایران نفوذ کرده است و مرز گسلی با کنگلومرای پایه‌ ائوسن دارد. توده‌ یادشده شامل سنگ‌های بازالت، آندزیت، آندزی‎بازالت و تراکی‎بازالت است. کانی‌های اصلی سازنده سنگ‌های این توده شامل پلاژیوکلاز، پیروکسن، هورنبلند و سانیدین است و این سنگ‌ها بیشتر بافت پورفیری دارند. عضو وابسته به این مجموعه نهشته‌های آذرآواری است که در بخش پایینی آنها  قرار دارد و بیشتر توف هستند. در نمودار فراوانی عناصر خاکی کمیاب نمونه‌های مورد مطالعه، نسبت به فراوانی این عناصر در کندریت، شیب منفی قابل ملاحظه‌ای دیده می‌شود که نشان‌دهنده غنی‌شدگی نمونه‌ها از عناصر خاکی کمیاب سبک (LREE) و تهی‌شدگی از عناصر خاکی کمیاب سنگین (HREE)، برای سنگ‌های آتشفشانی دشت‌کوه است. نمودارهای مختلف ترکیب شیمیایی، زمین‌ساخت- ماگمایی و تعیین منشأ وابسته به سنگ‌های مورد مطالعه نشان می‌دهد که سنگ‌ها ماهیت آلکالن با منشأ گوشته‌ای دارند و در محیط کمان آتشفشانی قاره‌ای شکل گرفته‌اند. به نظر می‌رسد مجموعه آتشفشانی دشت‌کوه بخشی از یک کمربند جزایر کمانی است که از شمال پاکستان تا ایران گسترده و طی رخداد زمین‌ساختی جوان‌تر، از منشأ خود جدا شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Petrology and geochemistry of Dasht Kuh volcanic rocks in North of Iranshahr, East of Iran flysches terrain

نویسندگان [English]

  • M Daryapeyma Hormozi 1
  • H Biabangard 2
  • S Bagheri 2
  • M.R Bakhshi Mohebi 2
1 M. Sc., Department of Geology, Faculty of Basic Science, University of Sistan & Baluchestan, Zahedan, Iran
2 Assistant Professor, Department of Geology, Faculty of Basic Science, University of Sistan & Baluchestan, Zahedan, Iran
چکیده [English]

Dasht Kuh volcanic complex is located to ~75 km to the north of Iranshahr. It consists of two parts: A (main body) and B (the isolated part in the northern Dasht Kuh). Based on the geological maps of the area, the volcanic bodies intruded the flysch type rocks of the East Iran in Cretaceous; the rocks are separated from Eocene conglomerate across a fault zone. The Dasht Kuh volcanic complex essentially consists of basalt, andesite, basaltic andesite and trachybasalt. The main rock-forming minerals are plagioclase, pyroxene, hornblende, and sanidine with dominant porphyritic texture. Minor pyroclastic materials occur in the lower parts of the complex.Samples rocks from of Dasht Kuh in the rare earth elements diagram relative to abundance of these elements in the Chondrite, shows a significant negative slope observed that the samples are enriched in light rare earth elements (LREE) and depletion of heavy earth elements (HREE). Different chemical composition, Tectono-magmatic and origin digrams shows that rocks in these bodies have alkaline nature of mantle origin and were formed in continental volcanic arc. It seems Dasht Kuh volcanic comlex are part of island arc that wide arc from northern Pakistan to Iran that have been separated from their origin by younger tectonic events.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Dasht Kuh volcanic complex
  • Pyroclastic deposits
  • Trachy basalt
  • East of Iran flysch zone