ارزیابی ژئوشیمیایی عناصر کمیاب شیل‌های نفتی قالی‎کوه (جنوب باختر الیگودرز) با استفاده از روش‌های تجزیه عنصری و پیرو لیز راک‎اول

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، پزوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران

3 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

4 کارشناسی ارشد، مدیریت اکتشاف، شرکت ملی نفت ایران، تهران، ایران

چکیده

منطقه قالی‌کوه در 35 کیلومتری شهرستان الیگودرز، دارای بخش عظیمی از رسوبات شیل نفتی در دو سازند سرگلو و گرو (سن ژوراسیک و کرتاسه) است. به‌منظور مطالعه متغیرهای آلی و معدنی شیل‌های نفتی قالی‌کوه (تعیین نوع ماده آلی و کروژن های موجود، کل کربن آلی (TOC)، بلوغ گرمایی، غلظت و رده‌بندی عناصر و کانی‌های موجود در نمونه‌ها) و ارائه الگو و چگونگی ارتباط میان این متغیرها، 20 نمونه شیل نفتی از دو برش مجزا (ده یه قالی3 و چرون3) انتخاب شد و مورد تجزیه‌های ژئوشیمیایی همچون پیرولیز راک‎اول، ICP OES، XRF و XRD قرار گرفت. بر پایه نتایج به ‌دست ‌آمده از نمونه‌های تجزیه‌ای، شیل‌های نفتی قالی‌کوه دارای پتانسیل خوب تا عالی برای تولید نفت با میزان بالایی از TOC (5/13 میانگین درصد وزنی)، کروژن نوع II (دریایی و نفت‎زا) و عدم بلوغ کافی (ابتدای پنجره نفتی) هستند. از سوی دیگر، این شیل‌ها بی‌هنجاری‌های مختلفی از عناصر فلزی و غیرفلزی و غلظت بالایی از عناصر استراتژیک نسبت به میزان کلارک پوسته‌ای از خود نشان می‌دهند. نمودارهای دندریتی رسم شده برای عناصر موجود در نمونه‌ها (نتایج به دست از SPSS)، منشأهای متفاوتی را برای هر گروه نشان می‌دهد. برخی در ارتباط و همبستگی مثبت بالا با شکل‌گیری مواد آلی، متغیر TOC، رزین و آسفالتن نمونه‌ها و برخی در رابطه با مواد آواری، آلومینوسیلیکاتی و همچنین هوازدگی سنگ منشأ هستند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluate geochemical trace elements of Qalikuh oil shale (Southwest Aligoodarz) using elemental analysis and rock eval pyrolysis

نویسندگان [English]

  • M Fereidoni 1
  • M Lotfi 2
  • N Rashid nejad 3
  • M Rashidi 4
1 M. Sc., Research Institute for Earth Sciences, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Department of Geology, Islamic Azad University North Tehran Branch, Tehran, Iran
3 Associate Professor, Department of Geology, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
4 M. Sc., Research National Iranian Oil Company, Tehran, Iran
چکیده [English]

The Qalikuh area,~35 km southwest of Aliqudarz, contains oil shale deposits in Garue and Sargelu formations(Jurassic-Cretaceous). Some 20 samples across two sections(Charun3-Deh ye Qali3) were selected and analyzed(Rock Eval – ICP – XRD – XRF) to study organic and mineral parameters(to determine type of organic material and kerogen, total organic carbon, thermal evolution, concentration, and classification of elements and minerals) and to model the relations between these parameters. The Qalikuh oil shale has a great potential for oil production with high levels of TOC (13.5 wt%), type 2 kerogen, low thermal maturity. However Qalikuh oil shale has metallic and nonmetallic element anomalies and high concentrations of strategic elements compared to Clark values. Dendritic diagrams suggest variable origins for elements and minerals in the samples. Some are associated with development of organic materials, TOC parameters, Resin and Asphaltene, and some are associated with clastic materials, aluminosilicates and source rock weathering.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Oil shale
  • Total Organic Carbon
  • Rock Eval pyrolysis
  • Kerogen
  • Anomaly
  • Strategic elements