زمین‌شناسی و ژئوشیمی توالی خروجی افیولیتی در ناحیه فرومد، شمال خاوری ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه زمین‎شناسی، دانشکده علوم‌زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه زمین‎شناسی، دانشکده علوم‌زمین، دانشگاه شهیدبهشتی، تهران، ایران

3 استادیار، پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

4 دکترا، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

5 کارشناسی ارشد، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

چکیده

سنگ‌های افیولیتی ناحیه فرومد، در انتهای بخش باختری افیولیت سبزوار، جزیی از افیولیت‌های حاشیه خردقاره ایران مرکزی هستند. بررسی‌های صحرایی در این ناحیه نشان از وجود توالی خروجی با سن کرتاسه پسین دارد. این توالی در تورونین پسین- سانتونینشامل گدازه‌های بازالتی بالشی همراه با چرت‌های رادیولردار است ولی در کنیاسین- کامپانین پسین از گدازه‌های بازالتی بالشی در بخش‌های زیرین- میانی و انواع توف‌ها در بخش‌های بالایی تشکیل شده است. روانه‌های صفحه‌ای، برش‌های هیالوکلاستیک و سنگ‌آهک‌های پلاژیک به‌صورت بین‌لایه‌ای فضای میان گدازه‌ها و توف‌ها را پر کرده‌اند. گسترش گدازه‌های بالشی در مقایسه با روانه‌های صفحه‌ای بیشتر است و بیشترآنها فیریک‌ هستند.با اینکه غنی‌شدگی عناصر LILE و تهی‌شدگی برخی عناصر HFSE (Ta, Nb) ناشی از تمایل گدازه‌های بالشی ناحیه فرومد به محیط‌های فرورانش (کمان‌های جزیره‌ای) و غنی‌شدگی متفاوت در عناصر LREE نسبت به عناصر HREE نشان‎دهنده وجود گوشته‌ای ناهمگن در تشکیل بازالت‌های بالشی است، ولی سرشت دوگانه ماگمایی (توله‌ایتی و کالک‌آلکالن) گدازه‌ها و جایگاه آنها در نمودارهای زمین‌ساخت- ماگمایی و همچنین تهی‌شدگی آشکار عنصر Th در گدازه‌های تورونین پسین- سانتونین همگی نشانگر شکل‌گیری توالی خروجی افیولیتی ناحیه فرومد در محیط فرافرورانش و در حوضه پشت کمان است.  

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Geology and Geochemistry of Ophiolitic Extrusive Sequence in Forumad Area, Northeast Iran

نویسندگان [English]

  • R Kohansal 1
  • M Ghorbani 2
  • S.M Pourmoafi 2
  • M Khalatbari Jafari 3
  • J Omrani 4
  • S Zolfaghari 5
  • S Soleimani 5
1 Ph. D. Student, Department of Geology, Faculty of Earth Science, ShahidBeheshti University, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Department of Geology, Faculty of Earth Science, ShahidBeheshti University, Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Research Institute for Earth Sciences, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
4 Ph.D.,Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
5 M. Sc.,Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
چکیده [English]

Abstract
The Forumadophiolitic rocks as a part of Iran marginal microcontinentophiolites have been situated in the western part of Sabzevarophiolite. Field study shows extrusive sequence in this area with Late Cretaceous in age. This sequence has included basaltic pillow lavas with radiolarian chert related to Late Turonian-Santonian, in contrast to Coniacian- Late Campanian age, when this sequence has composed of basaltic pillow lavas in lower - middle part and various tuffs in upper part. Sheet flows, hyaloclasticbreccias and pelagic limestone are intercalations between lavas and tuffs.Abundantly, pillow lavas with phyric texture are most predominant feature contrast with sheet flows. Whereas enrichment of LILE and depletion of some HFSE (Nb, Ta) exhibit subduction environment (island arcs) for pillow lavas of Forumad, and different enrichment in LREE to HREE displays unhomogenous mantle in the generation of them; the presence of two magmatic nature in lavas (tholeiitic and calc-alkaline), their positions in tectonomagmatic diagrams and clear enrichment of Th element in Late Turonian –Santonian lavas which are generally exhibition of ophiolitic extrusive sequence in Forumad area have been generated in a supra-subduction environment and back-arc basin.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Extrusive sequence
  • Ophiolite
  • Pillow lava
  • Sheet flow
  • Supra-Subduction
  • Back-arc basin