ویژگی‌های هندسی و سازوکار جوان گسل شمال قزوین: بر پایه بررسی‌های ریخت‌زمین‌ساختی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

2 استادیار، پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

3 استاد، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران، ایران

4 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

چکیده

گسل شمال قزوین با روند خاوری- باختری از 11 کیلومتری شمال قزوین می‌گذرد و در راستای آن سازند ائوسن کرج بر روی نهشته‌های آبرفتی هزاردره (A) و سازند آبرفتی (B) رانده شده است. زمین‌لرزه تاریخی 1119 میلادی با بزرگای نسبی 5/6 منسوب به جنبش این گسل دانسته شده است. گسل شمال قزوین از دیدگاه لرزه‌زمین‌ساختی فعال بوده و از این رو می‌تواند یک عامل تهدید زمین‌لرزه‌ای برای استان قزوین به عنوان یکی از مراکز صنعتی کشور به‌شمار آید. بررسی‌های ریخت‌زمین‌ساختی و بررسی‌های دقیق و بزرگ مقیاس میدانی در راستای بخش میانی این گسل امکان اندازه‌گیری جابه‌جایی‌های افقی و قائم در اثر عملکرد جوان آن را فراهم کرد. میزان بیشینه وکمینه جابه‌جایی افقی و قائم اندازه‌گیری شده در این بخش از گسل به ‌ترتیب برابر با 1± 5 و 1 ± 5/4 متر است. ویژگی‌های هندسی گسل شمال قزوین (راستای گسل، شیب و زاویه افت) در این بخش از گسل به ترتیب برابر با 090، 45 و 51 درجه برآورد شد. بر پایه  پژوهش‌های انجام شده گسل موسوم به گسل شمال قزوین گسلی است فشاری با شیب به سوی شمال که به همراه دیگر گسل‌های پیرامون چون گسل نجم‌آباد به صورت سامانه گسلی پیشرونده با سازوکار چپ‌گرد در دامنه جنوبی بخش باختری البرز مرکزی قابل مشاهده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Geometry and Recent Kinematics of the North Qazvin Fault: Morphotectonics Approach

نویسندگان [English]

  • B Taherkhani 1
  • H Nazari 2
  • M Pourkermani 3
  • M Arian 4
1 Ph.D. Student, Department of Geology, Birjand University, Birjand, Iran
2 Assistant Professor, Research Institute for Earth Science, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
3 Professor, Department of Geology, Islamic Azad University, North Tehran Branch, Tehran, Iran
4 Associate Professor, Department of Geology, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran
چکیده [English]

The E-W trending North Qazvin Fault is situated in north & northeast of Qazvin city in south-central Alborz. Across the fault, Karaj formation (Eocene) is thrusted over Hezardarreh Formation (A) and the alluvial B Formation. It could be the source for the 1119 AD earthquake with an estimated magnitude of Ms: 6.5. The North Qazvin Fault is a seismically active fault, therefore it is one of the most important earthquake threats for the Qazvin as an industrial city of Iran. Morphotectonicand detailed field studies along a part of the North Qazvin Fault allows us to measure horizontal and vertical offsets caused by recent movements on this fault. One of the measured horizontal and vertical displacements due to the recent movements on the fault is 4 and 3.5 meters, respectively. The geometry (strike, dip and rake) of the North Qazvin Fault in this part is 090˚, 45˚, 51˚ respectively. Our investigations show that the North Qazvin Fault is a north-dipping compressional fault. The North Qazvin Fault and its surrounding faults such as Najm-abad fault appear as a propagating fault system which has left-lateral compressional kinematics in southern part of the west-central Alborz.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Morphotectonics
  • Rake
  • North Qazvin Fault
  • Alborz
  • Iran