بررسی پتانسیل حرکتی گسل شمال تبریز

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 استادیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 استاد، گروه زمین‌شناسی،دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

چکیده

گسل تبریز، از مهم‌ترین گسل‌های ایران است که در منطقه شمال باختر ایران و در آذربایجان مرکزی (ایران) قرار گرفته است. این گسل دارای پیشینه لرزه‌خیزی است و به لحاظ قرارگیری شهر تبریز با جمعیت حدود دو میلیون نفر در مجاورت آن یک عامل خطر لرزه‌ای مهم به‌شمار می‌آید. در این پژوهش با بررسی داده‌های لرزه‌ای دستگاهی، تحلیل تصاویر دورسنجی وداده‌های صحرایی در پهنه گسل تبریز، از حوالی شمال شهر میانه تا باختر شهر مرند، سه پاره عمده برای گسل شمال تبریز متمایز شده است. پتانسیل حرکتی گسل رابطه نزدیک با تنش زمین‌ساختی در محدوده آن گسل دارد و از این رو برای برآورد توان حرکتی گسل تبریز در پاره‌های مختلف آن، وضعیت تنش‌های زمین‌ساختی در هر پاره گسل به روش وارون مستقیم تحلیل شده است.بررسی نتایج به دست آمده دراین پژوهش نشان می‌دهدکه برای پاره میانی وجنوبی گسل تبریز مقدارFMP (Fault Movement Potential) حدود 73/0تا67/0 است بنابراین نشانگر پتانسیل بالای این گسل برای فعالیت دوباره و ایجاد زمین‌لرزه‌های بزرگ و مخرب است که تاریخچه زمین‌لرزه‌های فشرده تاریخی این گسل نیز این مورد را تأیید می‌کند. از این رو نتایج این پژوهش احتمال حرکت برای گسل شمال تبریز را 70 درصد برآورد می‌کند. ولی مقدار متغیرFMP در پاره شمالی (بخش باختر و محدوده شهر مرند) گسل تبریز 37/0تا3/0 و از این رو این بخش دارای توان لرزه‎خیزی پایین‌تری نسبت به پاره‌های میانی و جنوبی استکه با تاریخچه لرزه‌خیزی محدود‌تر این بخش همخوانیدارد. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Movement Potential Evaluation of the North Tabriz Fault

نویسندگان [English]

  • A Nouri Mokhoori 1
  • B Zamani 2
  • M Moayyed 3
1 M. S., Department of Geology, Faculty of Natural Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran
2 Assistant Professor, Department of Geology, Faculty of Natural Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran
3 Professor, Department of Geology, Faculty of Natural Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran
چکیده [English]

Tabriz Fault is one of the major faults of Iran that is situated in the northwest of Iran and central part of the Iranian Azerbaijan. The fault has a well-known paleoseismological history, and being situated adjacent to the Tabriz city with two millions ofinhabitants makes ita big seismic hazard. In this research,a study of instrumental seismic data, remote sensing and field observationsalong the Tabriz Fault Zone from north of Miyaneh to the west of Marand cities helped us to define three main segments along the fault. Fault Movement Potential (FMP) has a close relationship with tectonic stress in and around a given fault zone. Therefore, the stress state was analyzed using direct inversion method to estimate potential movement of each segment of the Tabriz Fault. Results showedthat the middle and southern segments of the Tabriz Fault have a FMP of 0.67-0.73,implying their high potential of reactivation and generating large and destructive earthquakes, assupported bythe richseismic history of these segments. Therefore the results of this research estimatea 70% movement probability for the North Tabriz Fault. In contrast, the northern segment of the Tabriz Fault (western part of the fault close to the Marand city)showsa FMF of 0.3-0.37,indicatingits lower potential of reactivation compared to the middle and southern segments. This is also in agreement with the poor seismic history of the northern segment.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Fault Movement Potential
  • Tabriz fault
  • Stress
  • Fault segment
  • Historical seismicity