تغییر ویژگی‌های ژئوشیمیایی گذر دونین-کربنیفر در برش لب‌نسار، شمال دامغان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی‌ارشد، دانشکده علوم‌زمین، دانشگاه دامغان، دامغان، ایران

2 استادیار، دانشکده علوم‌زمین، دانشگاه دامغان، دامغان، ایران

3 دانشیار، دانشکده علوم زمین، دانشگاه دامغان، دامغان، ایران

چکیده

در گذر دونین- کربنیفر به دلیل تغییر شرایط محیطی ( بالاآمدن جهانی سطح آب و رخداد زیستی هنگنبرگ)، تغییرات ژئوشیمیایی در غلظت عناصر رخ داده‌است که برخی از آنها به عنوان ردیاب شاخص برای شناسایی منشأ رسوبات و همچنین بررسی نوسانات سطح آب به‌کار می‌روند. در این گذر تغییرات  Srبا تغییرات سطح آب رابطه عکس و با مقدار نهشته‌شدن رسوبات رابطه مستقیم دارد. عناصر راهنما مانند Al, Ca, Mg, Mn, Fe, Sr معرف شرایط محیط رسوب‌گذاری مرز دونین-کربنیفر بوده و تغییرات آنها به دلیل تأثیرات درونی و بیرونی محیط اعم از pH, Eh و آب و هوا و ... است. مطالعه پیش رو به بررسی نحوه تغییرات عنصری در مرز دونین- کربنیفر(سازندهای خوش‌ییلاق و مبارک) در برش لب‌نسار پرداخته است. تغییرات عنصری در پوسته براکیوپودها و رسوبات دربرگیرنده در محدوده مرز دونین- کربنیفر روند مشابهی دارند که گویای برجا بودن نمونه‌های فسیلی برداشت‌شده در منطقه بوده  و محیط زندگی موجودات یاد شده و محیط رسوب‌گذاری رسوبات دربرگیرنده آنها دریایی نیمه‌بسته تا باز با شرایط احیایی در نظر گرفته شده‌است. شیل‌های سیاه در این گذر، دارای مقدار عناصر خاکی کمیاب سبک بیشتری نسبت به عناصر خاکی کمیاب سنگین هستند که تأییدی بر منشأ قاره‌ای آنهاست. تغییرات عناصری همچون منگنز، آهن، سدیم و ...در مرز دونین-کربنیفر اشاره به کم‌منیزیم بودن کلسیت در پوسته فسیل‌ها و رسوبات دربرگیرنده آنها دارد. تغییر مقادیر منگنز و استرانسیم تابع نوسانات سطح آب دریا است که خود بر مقادیر دیگر عناصر همچون آهن، آلومینیم، تیتان، منیزیم، کلسیم، سدیم، پتاسیم و ... تأثیر گذاشته است. مقدار متوسط سدیم در گذر دونین-کربنیفر در برش لب‌نسار نشان‌دهنده شوری متوسط است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Geochemical Changing of the Devonian–Carboniferous Transition in the Labnesar Section, N Damghan, Iran

نویسندگان [English]

  • K Mohammadi 1
  • N Taghipour 2
  • H Mosaddegh 3
1 M.Sc., Faculty of Earth Sciences, Damghan University, Damghan, Iran
2 Assistant Professor, Faculty of Earth Sciences, Damghan University, Damghan, Iran
3 ] Associate Professor, Faculty of Earth Sciences, Damghan University, Damghan, Iran
چکیده [English]

Due to some environmental variations such as sea level fluctuation and the Hangenberg mass extinction event, geochemical variations of elements have occurred in the Devonian-Carboniferous transition, which some of these elements are useful indicators to display the source of sediments and the sea level changes. In this transition, Sr is one of these elements has a reverse relation with sea level changing and a direct relation with amount of sediment deposition. Trace elements such as Sr, Fe, Mn, Mg, Al, and Ca display the depositional environment conditions and their changing is affected by indoor and outdoor environmental conditions such as pH, Eh, climate, etc. This study has focused on investigation of elemental changes at the Devonian-Carboniferous boundary in the Khoshyeilagh and Mobarak Formations in the Labnesar section, North of Damghan.
The elemental changing in Brachiopoda shells and its containing sediments has the same trend as they show the fossil samples are in situ. The environmental situation of fossil organisms and their involving sediments in the study section were semi close to open sea with anoxia conditions. The black shale at D-C boundary shows LREE richer than HREE that confirmed its continental source. The variation of some elements such as Mn, Fe, Na… at D-C boundary in the Labnesar section indicates of LMC (low magnesium calcite) in the Brachiopod shells and involving sediments. The quantity variations of Mn and Sr in D-C boundary are related to sea level fluctuations. These elements are influenced by the sea level changes and impress the amount of other elements such as Fe, Al, Ti, Mg, Ca, Na, and K. The median amount of Na at the boundary indicates a moderate salinity. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Geochemical
  • Devonian – Carboniferous cross
  • Labnesar
  • Damghan