پتروژنز توده‌های نفوذی آداکیتی نوار افیولیتی شمال خاوری سبزوار

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی قزوین، قزوین، ایران

2 دانشیار، دانشکده علوم‌زمین، دانشگاه سوم رم، رم، ایتالیا

3 استاد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌زمین، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

4 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌زمین، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

5 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

چکیده

تعدادی توده نفوذی با ترکیب ترونجمیت و تونالیت به صورت سین‌تکتونیک به داخل مجموعه دگرگونی سلطان‌آباد (شمال‌خاوری سبزوار) تزریق شده‌اند. بررسی‌های ژئوشیمیایی این توده‌های نفوذی نشان‌دهنده ویژگی‌های آداکیتی بسیار بارز (نسبت بسیار بالای استرانسیم به ایتریم و مقادیر بسیارکم ایتریم و ایتربیم) در آنهاست. با توجه به شواهد صحرایی و میکروسکوپی و ویژگی‌های ژئوشیمیایی سنگ کل توده‌های نفوذی منطقه، ایجاد این‌چنین ویژگی‌های آداکیتی مستلزم تأثیر توأم فرایند‌های ذوب‌بخشی و تفریق ماگمایی است. سناریوی احتمالی در این رابطه شامل ذوب‌بخشی صفحه اقیانوسی فرورو در یک زون فرورانش داغ و تشکیل یک مذاب آداکیتی حدواسط و سپس تفریق آمفیبول و تشدید شاخص‌های آداکیتی مذاب تفریق یافته اسیدی نهایی است. تفاله حاصل از ذوب‌بخشی پوسته اقیانوسی فرورو به‌صورت بلوک‌های گارنت‌- هورنبلندیت در مجاور بعضی از توده‌های نفوذی دیده می‌شوند. مذاب حدواسط آداکیتی اولیه به صورت دیوریت‌های غنی از آمفیبول در منطقه حضور دارند. فاز کومولای ناشی از تفریق و مذاب‌ تفریق یافته نهایی نیز به‌ترتیب سازنده دایک‌های هورنبلندیتی و توده‌های تونالیت- ترونجمیتی هولولوکوکرات منطقه هستند. ایجاد رژیم حرارتی داغ و ذوب‌بخشی لیتوسفر اقیانوسی فرورو تحت تأثیر عواملی مانند تغییر سرعت فرورانش، فرورانش پشته میان اقیانوسی یا گسیختگی صفحه اقیانوسی فرورو و بالاآمدگی استنوسفر داغ بوده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Petrogenesis of Adakitic Intrusion Bodies of the Ophiolitic Belt, NE Sabzevar

نویسندگان [English]

  • M Nasrabady 1
  • F Rossetti 2
  • H Moin Vaziri 3
  • S.M.H R 4
  • M M 5
1 Assistant Professor, Department of Geology, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran
2 Associate Professor, Dipartimento di Scienze Geologiche, Universita` Roma Tre, Roma, Italy
3 Professor, Department of Earth Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran
4 Associate Professor, Department of Earth Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran
5 Associate Professor, Department of Base Sciences, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Some syntectonic tonalitic and trondhjemitic intrusion bodies have been injected into the Soltan Abad (NE Sabzevar) metamorphic complex. The geochemical investigations of these intrusion bodies demonstrated their very obvious adakitic characteristics (very high ratio of Sr/Y and very low contents of Y and Yb). According to the field and microscopic evidences and the geochemical characteristics of the whole intrusion bodies, the creation of such adakitic properties originates from the influence of both partial melting and magmatic differentiation processes. The probable scenario is the partial melting of subducted oceanic lithosphere in a hot subduction zone and the generation of adakitic intermediate melt, then amphibole fractionation and enhancing of adakitic indicators of final acidic melt. The resultant residual of partial melting is garnet-hornblenditic blocks that observed adjacent to some intrusion bodies. The primary adakitic intermediate melt accurs as amphibole-rich diorite in the study area. The differentiated cumulate phase and final fractionated melt constitute the hornblenditic dykes and hololococratic tonalitic-trondhjemitic bodies, respectively. The creation of hot thermal regime and partial melting of subducting oceanic lithosphere have been affected by the factors such as subduction velocity variations, mid oceanic ridge subduction or the slab break-off of the subducting oceanic plate and upwelling of the hot asthenosphere.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Adakite
  • Tonalite-Trondhjemite
  • Partial Melting
  • Amphibole Fractionation
  • Soltan Abad
  • Sabzevar