بارزسازی پهنه‌های دگرسانی و ساختارهای خطی در محدوده خاور بجستان با استفاده از پردازش داده‌های ASTER, SPOTوLandsat ETM+ و داده‌های ژئوفیزیک

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 استاد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

4 استادیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

چکیده

محدوده مورد مطالعه در خاور شهرستان بجستان، در استان خراسان رضوی قرار دارد و بخشی از بلوک لوت است. بخش بیشتر این ناحیه را توده گرانیتوییدی بجستان با گسترش تقریبی 70 کیلومتر مربع فرا گرفته است. پردازش داده‌های ماهواره این محدوده با استفاده از داده‌هایSPOT و ASTER و لندست ETM+ انجام شد. پردازش داده SPOT و استفاده از روش PCA  بر روی داده لندست + ETMبه دو روش استاندارد و انتخابی، نشانگر ناهمگنی احتمالی توده از نظر ترکیب شیمیایی و کانی‌شناسی است، به طوری‌که بخش مرکزی توده نسبت به هاله اطراف تمایز مشخص دارد که این خود می‌تواند نشانه وجود کانی‌های مافیک بیشتر در این بخش توده نفوذی و دگرسانی آنها باشد. با اعمال فیلتر High Pass از نوع Sharpen edge 11.11 و کاربرد فیلترهای  Threshould, Directionalو همچنین Sobel به‌صورت جداگانه و ترکیبی بر روی داده SPOT خط‌واره‌های موجود در منطقه بارز شده و رسم شد که  بیشتر آنها جهت‌یابی شمال باختر – جنوب خاور را به‌خوبی نشان می‌دهند. پردازش داده‌های ASTER با استفاده از روش‌های ترکیب باندی، نسبت باندی وآنالیز طیفی به روش SAM حاکی از این است که منطقه مورد مطالعه دارای دگرسانی‌های بارز اپیدوتی- کلریتی، هماتیتی، سریسیتی، آرژیلیکی و سیلیسی در بخش‌های مختلف محدوده است. پردازش داده‌های ژئوفیزیک هوایی این محدوده شامل اطلاعات شدت کل مغناطیسی و رادیومتری اورانیم، توریم و پتاسیم نشانگر بالا بودن عناصر سه‌گانه یادشده در این گرانیتویید و پایین بودن میزان شدت میدان مغناطیسی در آن است. جداسازی مرزهای زمین‌شناسی و بارزسازی گسل اصلی جداکننده توده گرانیتی و واحدهای متامورف در شمال توده از نتایج دیگر بررسی داده‌های ژئوفیزیک این منطقه است. تلفیق اطلاعات  حاصل از پردازش داده‌های ماهواره، ژئوفیزیک و مطالعات صحرایی در این منطقه،  نشانگر این موضوع است که دگرسانی‌های موجود، ارتباط مستقیمی با خط‌واره‌های موجود در منطقه دارند. این مطالعات، نواحی با بیشترین احتمال حضور مواد معدنی و کانی‌سازی را مشخص نموده‌است؛ به‌طوری‌که نواحی مشخص شده با دارا بودن دگرسانی‌های اپیدوت- کلریتی و آرژیلیکی  بارز، تطابق کاملی با کانی‌سازی‌های مس و آهن در بخش‌های مختلف محدوده مطالعاتی نشان می‌دهند. شناسایی این نواحی می‌تواند راهنمایی، جهت تمرکز پی‌جویی و مطالعات بعدی در این منطقه باشد و از پراکندگی نتایج و صرف زمان و  هزینه‌های اضافی جلوگیری نماید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Enhance of Alteration Zones and Lineation in East of Bajestan Using SPOT, ASTER, ETM+ and Geophysics Data

نویسندگان [English]

  • R Ahmadi Rohany 1
  • M.H Karimpour 2
  • B Rahimi 3
  • A Malakzadeh Shafaroudi 4
1 Ph.D. Student, Department of Geology, Faculty of Sciences, Ferdowsi University, Mashhad, Iran
2 Professor, Department of Geology, Faculty of Sciences, Ferdowsi University, Mashhad, Iran
3 Associate Professor, Department of Geology, Faculty of Sciences, Ferdowsi University, Mashhad, Iran
4 Assistant Professor, Department of Geology, Faculty of Sciences, Ferdowsi University, Mashhad, Iran
چکیده [English]

The studied area is located in east of BajestanTownship, KhorasanRazaviProvince and this region is a part of the Lut Block. Granite is the most important rock in this area with covering approximately 70km2. Processing of satellite data in this area was done by using of SPOT, ASTER and Landsat ETM+ data. SPOT images processing and using PCA methods (standard and selective) on the ETM+ data show this intrusive body doesn't have an equal chemical composition. The central part of the intrusive body has distinctive from margin and it seems that the central part have more mafic mineral. For enhancing linear structure, high pass, directional, threshold and sobel filters were applied separately and compositional on the SPOT data. By using these filters linear structures became completely obvious and were vectorized digitally. The most of them show northwestern-southeastern trend. ASTER data processing by spectral angle mapper (SAM), band ratio and band composition methods enhanced epidote, sericite, hematite, argilic and silicified alterations. Processing and Interpretation of airborne geophysical data (potassium, thorium, uranium and total magnetic intensity), which collected by airplane show the amounts of  these triple elements (K,U,Th) are high and in vice versa Total Magnetic Intensity data (TMI) is low in this granite. Separating geological boundaries and enhancing major faults are other results from processing of geophysics data. Merging all of the data consist of: satellite and geophysics data processing and field research indicate alteration zones have relation to linear structures in this area. This research specifies the most probability of mineralization presence in this area so that Fe and Cu mineralization conform to epidotic-chloritic and argilic alterations. Introducing favorable area can help us to concentrate exploration activities and next researches in this area and prevent wasting money and time.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Bajestan Granite
  • SPOT
  • Aster
  • Etm+
  • Band Ratio
  • PCA
  • SAM
  • Lineation Enhancement Filters