حریم ساخت‌و‌ساز روی گسل‎های شیب‌لغز؛ مطالعه موردی گسل پیشوا در جنوب تهران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 دانشیار، پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله، تهران، ایران

چکیده

جنوب تهران در مجاورت گسل‌های فعال پیشوا، کهریزک و ایوانکی قراردارد که در صورت فعال شدن این سه شکستگی و رخداد زمین‌لرزه حاصل از آن و به سطح رسیدن گسیختگی منجر به خسارات جانی و مالی فراوان می‌شود. بنابراین بررسی نوع سازه مناسب و حفظ حریم ساخت در مجاورت این سه گسستگی در دو سوی فرادیواره و فرودیواره الزامی است. در این راستا IBC (International building code) به تعیین کمترین استانداردها در چهارچوب فرمول‎های مشخص پهنه عقب‌نشینی سازه‎ها بر پایه متغیرهای اصلی گسل و سازه پرداخت که بر پایه این فرمول برای ساخت‌و‌ساز باید در فرادیواره  S=U (2D+F.tan-1θ) و در فرودیواره S=U (2D) رعایت شود. نتایج حاصل از این پژوهش آشکار ساخت که نوع سازه و ژرفای شمع سازه نیز در تعیین حریم دوری از گسیختگی ناشی از گسلش سطحی تأثیر بسزایی دارد. در گستره مورد بررسی استانداردهای جهانی IBC در مورد هیچ کدام از سازه‌های موجود در شهر پیشوا رعایت نشده است. آنچه که تاکنون برای دوری از حریم گسل فعال در ایران در نظر گرفته می‎شود، بر پایه مشاهدات صحرایی مطرح شده است. بر پایه هر دو روش تعیین حریم گسلش یعنی فرمولIBC  که به شیب گسل و میزان جابه‎جایی، فاکتورهای نوع سازه و پی ساختمان و حساسیت سازه اهمیت داده شده است و در پهنه‎بندی که بربریان و همکاران (1364) استفاده کردند به نوع گسل و مشاهدات صحرایی توجه می‎شد. بنابراین با تلفیق این دو و با در نظر گرفتن مباحث ژئوتکنیکی می‌توان حریم ساخت‌و‌ساز را با  دقت بیشتری طراحی کرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Set Back Zone on Dip Slip Active Fault; A Case Study: The Pishva Fault in South Tehran

نویسندگان [English]

  • D Iranbodi 1
  • M Zare 2
1 Ph.D. Student, Department of Geology, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran
2 Associate Professor,International Insitute of Earthquake Engineering and Seismology (IIEES)
چکیده [English]

The south of Tehran lies in vicinity of the active faults such as Pishva, Kahrizak and Eyvan-E Key and in the case of re-rupturing of these faults a serious disaster, perhaps financial and life losses may be occurred. In IBC (International Building Code) formula (Darlene & Batatian, 2002) dip, displacement and footing of building and criticality of building code have been considered as important factors for setback zone. In up thrown side we must: S=U (2D+F.tan-1θ) . In down thrown side we must: S=U(2D) . There is gap of world standard setback zone in Pishva. The Iranian setback zone code does not respect the IBC formula and is based on the field observations. the formula of IBC consider slip rate of the fault, the displacement factor, the type of structure, foundation of the building and the sensitivity of structure, while in Iran the zoning of the Berberian et al. (1364), which is based on the fault type and field observations has been continuously used. Thus, with combination of these two methods and with regard to the geotechnical issues, construction can be designed more carefully.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Tectonic
  • Active fault
  • Set back zone
  • Pishva
  • structure