پالینواستراتیگرافی و پالینوفاسیس سازند سنگانه در برش دهانه غلامان در کپه داغ مرکزی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‎شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

2 Professor, Department of Geology, Faculty of Science, Tehran University, Tehran, Iran

3 استادیار، پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‎شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

چکیده

سازند سنگانه یکی از واحدهای سنگی کرتاسه پیشین در حوضه رسوبی کپه­داغ است که در برش دهانه­غلامان در شمال شهرستان بجنورد با ستبرای 900 متر به‎طور همشیب روی سازند سرچشمه و زیر سازند آیتامیر قرار گرفته است. سنگ‌شناسی سازند نیز در برش یاد شده بیشتر شامل مارن، شیل و سنگ­آهک است. بر پایه مطالعات پالینولوژیکی صورت گرفته، در پایان 21 جنس و 31 گونه از داینوفلاژله‌های متعلق به آپتین پسین و آلبین شناسایی شد که سازند سنگانه را در این برش به زون Odontochitina operculata وابسته می­سازند. همچنین با مطالعه و شمارش عناصر پالینولوژیکی مختلف در مجموع دو پالینوفاسیس (II و IV) تشخیص داده شد. پالینوفاسیسII  که بخش قابل توجهی از نمونه­های سازند را دربرمی­­­گیرد؛ بیانگر حوضه­ای حاشیه­ای باشرایط احیایی تا نیمه­احیایی است و پالینوفاسیس IVنیز نمایانگر محیط دریایی باز و کم‌ژرفاست. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Palynostratigraphy and palynofacies studies of the Sanganeh Formation at the Dahaneh Gholaman section, Central Koppeh-Dagh

نویسندگان [English]

  • Sh. Nouri 1
  • E. Ghaseminejad 2
  • M. R. Majidifard 3
1 M.Sc. Student, Research Institute For Earth Sciences, Geological Survey, Tehran, Iran
2 Professor, Department of Geology, Faculty of Science, Tehran University, Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Research Institute For Earth Sciences, Geological Survey, Tehran, Iran
چکیده [English]

The Sanganeh Formation is one of the Early Cretaceous rock units in the Koppeh- Dagh basin. This formation in the Dahaneh Gholaman section (in north of Bojnord city) with a thickness of 900 meters (consist of marl, shale and limestone) is laying conformably on the Sarcheshmeh Formation and covered by Atamir Formation. In this study, biostratigraphic investigations on 50 palynological samples from the Sanganeh Formation led to recognition of 21 genera and 31 species of dinoflagellate cysts indicating an age of Late Aptian-Albian belonging to Odontochitina operculata zone. Also palynofacies studies revealed two types of palynofacies (II and IV). Palynofacies studies show dominance of palynofacies II through the stratigraphic column indicating a marginal dysoxic-anoxic basin. On the other hand, presence of palynofacies IV in some parts along the stratigraphic column reflects  increase in the depth of the marine environment from time to time.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Kopeh-dagh
  • Sanganeh Formation
  • Palynology
  • Dinoflagellate
  • Palynofacies

آقانباتی، ع.، 1383- زمین‎شناسی ایران، انتشارات زمین‎شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، 586 ص.

افشارحرب، ع.، 1373- زمین‌شناسی ایران، زمین‎شناسی کپه داغ، انتشارات زمین‎شناسی کشور، تهران، شماره 11، 276 ص.

ترجانی صالحانی، م.، 1393- پالینواستراتیگرافی، پالینوفاسیس و پالئواکولوژی سازند سنگانه در چاه توس1، کپه­داغ، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران، دانشکده زمین‎شناسی.

خسروی، ر.، 1386- پالینواستراتیگرافی سازند سنگانه در برش قلعه­نو، شرق کپه­داغ، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران، دانشکده زمین­شناسی.

علامه، م.، آریانی، ع.، وزیری، م. و مرادیان، ف.، 1387- بررسی تغییرات نسبی اکسیژن و نرخ رسوبگذاری سازند سنگانه براساس مطالعات پالینولوژیکی، چهارمین همایش زمین‎شناسی و محیط زیست، اسلامشهر، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلامشهر.

مؤسسه گیتا­شناسی، 1395- اطلس راههای ایران، انتشارات گیتا­شناسی، واحد پژوهش، 311 ص.

 

References

Bombardier, L. and Gorin, G. E., 2000- Stratigraphical and lateral distribution of sedimentary organic matter in Upper Jurrasic carbonate of Southeast France, Sedimentary Geology, Vol. 132, pp. 177-203.

Combaz, A., 1964- Les palynofacies̀. Revue de Micropaleòntologie, Vol.7, pp. 205-218.

Costa, L. I. and Davey, R. J., 1999- Dinoflagellates cysts from the cretaceous System, In: Powell, A.J. (Ed.), A Stratigraphic Index of Dinoflagellate Cysts. British Micropaleontological Society Publication Series/Kluwer Academic Publishers, pp. 99-154.

Del Papa, C., Garcia, V. and Quattrocchio, M., 2002- Sedimentary facies and palynofacies assemblages in an Eocene perennial lake, Lumbrera formation, Northwest Argentina. Journal of South American Earth Sciences, Vol. 15, pp. 553-569.

Demaison, G. J. and Moore, G. T., 1980- Anoxic environments and oil source bed genesis. The ASPG Bulletin. Vol. 64 (8), pp. 1179-1209.

Ercegova, M. and Kostic, A., 2006- Organic facies and palynofacies: Nomenculture, classification and applicability for petroleum source rock, International Journal of Coal Geolgy, Vol. 68, pp. 70-78.

Eshet, Y. and Hoek, R., 1996- Palynological processing of organic – rich rocks, or how many time have you called a palynoferous. Sampler barren? Review of Palaeobotany and Palynology, Vol. 94, pp. 101-109.

Haq, B. U., Hardenbol, J. and Vail, P. R., 1987- Chronology of fluctuating sea levels since the Triassic. Science, Vol. 235, pp.1156-1167.

Harding, I. C., 1990a- A dinocyst calibration of the European Boreal Barremian; Palaeontographica Abteilung B, Vol. 218, pp.1-76, Plate 1-31.

Harding, I. C., 1990b- A brackish-water peridinincan dinoflagellate from the Early Cretaceous; pp. 18-35, Plate 1-3.

Helby, R. and McMinn, A., 1992- A Preliminary report of Early Cretaceous Dinocyst Floras from site 765, Argo Abyssal Plain, Northwest Australia. Proceedings of the Ocean Drilling Program, Scientific Results, Vol. 123.

Helby, R., 1987- Muderongia and related dinoflagellates of the latest Jurassic to Early Cretaceous of Australia. In: Jell, P.A. (Ed.), Studies in Australian Mesozoic Palynology. Memoirs of the Association of Australian Palaeontologists, Vol. 4, pp. 297-336.

Helby, R., Morgan, R. and Partridge, A. D., 2004- Updated Jurassic and Early Cretaceous dinocyst zonation NWS Australia. Geoscience Australia Publication.

Immel, H., Seyed-Emami, K. and Afshar-Harb, H., 1997- Kreide Ammoniten aus dem iranischen teil des Koppeh-Dagh (NE Iran). Zitteliana, Vol. 21, pp.159-190.

Morgan, R., 1980- Palynostratigraphy of the Australian Early and Middle Cretaceous. Memoirs of the Geological Survey of N.W.S. Palaeontolgy, Vol. 18, pp. 1-153.

Oboh-Ikuenobe, F. E. and de Villiers, S. E., 2003- Dispersed organic matter in samples from the western continental shelf of Southern Africa: palynofacies assemblages and depositional environments of Late Cretaceous and younger sediments. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, Vol. 201, pp. 67-88.

Ooisting A. M., Leereveld H., Dickens G. R. and Henderson, R. A., Brinkhuis, H., 2006- Correlation of Barremian-Aptian (Mid-Cretaceous) dinoflagellates cyst assemblages between the Tethyan and Austral realms. Cretaceous Research, Vol.27, pp. 792-813.

Raisossadat, S. N., 2004- The ammonite family Deshayesitidae in the Kopet Dagh Basin, NE Iran. Cretaceous Resaerch, Vol. 25, pp. 115-136.

Stover, L. E., Brinkhuis, H., Damassa, S. P., de Verteuil, L., Helby, R., Monteil, E., Partridge, A. D., Powell, A. J., Riding, I. B., Smelror, M. and Williams, G. L., 1996- Mesozoic-Tertiary Dinoflagellates, Acritarchs and Prasinophytes. American Association of stratigraphic Palynologists Foundation, Vol 2, pp. 641-750.

Traverse, A., 2007- Paleopalynoloy. Second Edition. Springer. 813 pp.

Tyson, R. V., 1989- Late Jurassic palynofacies trend, Piper and Kimmerdgian clay Formations, UK onshore and Northern sea, in Batten D. J. and Keen, M. C., (eds), Northwest European Micropaleontology and Palynology, pp. 135-172.

Tyson, R. V., 1993- Palynofacies analysis. Applied Micropaleontology, pp. 153-191

Tyson, R. V., 1995- Sedimentary organic matter, organic facies and palynofacies. Chapman and Hal, London, 616 p.

Waveren, I. and Visscher, H., 1994- Analysis of the composition and selective preservation of organic matter in surfical deep-sea sediment from a high-productivity area (Bandasa, Indonesia). Palaeogeography, Palaeoclimatology, palaeoecology, Vol. 112, pp. 85-111.

Zonneveld, K., Versteegh, G. and Larnge, G., 1997- Preservation of organic walled dinoflagellate cysts in different oxygen regims: A 1000 year natural experiment. Marine Micropaleontology, Vol. 29, pp. 393-405.