زمین گردشگری و ارزیابی توان گردشگری منطقه قافلانکوه میانه، با استفاده از مدل ریاضی تابع هدف

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه تبریز، دانشکده علوم طبیعی، گروه زمین شناسی، تبریز، ایران-دانشگاه آزاد اسلامی، واحد یاسوج، باشگاه پژوهشگران جوان، یاسوج، ایران

2 دانشگاه تبریز، دانشکده علوم طبیعی، گروه زمین شناسی، تبریز، ایران

3 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم تحقیقات خوزستان؛ گروه محیط زیست، باشگاه پژوهشگران جوان،خوزستان، ایران

4 دانشگاه تبریز، دانشکده ریاضی، گروه ریاضی کاربردی، تبریز، ایران

چکیده

منطقه مورد مطالعه در جنوب خاور میانه، و در استان آذربایجان شرقی واقع شده است. صعنت گردشگری، بویژه زمین‌گردشگری به عنوان رویکرد جدیدی برای توسعه همزیستی انسان و طبیعت، به منظور بهره برداری اقتصادی، امروزه در توسعه مناطق، جایگاه چشمگیری یافته است. با تعیین ظرفیت­های طبیعی مناطق، جهت­گیری و برنامه­ریزی و توسعه فیزیکی در راستای صنعت گردشگری و جذب جهانگردان بویژه در زمینه ملی و فرا ملی، می­توان زمینه اشتغال را در سطح منطقه­ای گسترش داد. این پژوهش، با بررسی نمونه کوچکی از توان­های زمین‌گردشگری کشور و رویکرد نوین، به گسترش و بهبود فضاهای طبیعی در کشور کمک می­نماید. بدین منظور در پژوهش حاضر برای بررسی و ارزیابی توان‌های زمین گردشگری محدوده مطالعاتی از تابع هدف و همچنین از بررسی پیمایشی عوارض پیکرشناسی و زمین شناختی منطقه استفاده شده است. در این مدل با استفاده از ظریب امتیاز d i,j می­توان توان­های گردشگری را برای اولویت دادن به مکان­های گردشگری و گردشگری سنجید و مکان­هایی که بیشترین تابع هدف را دارند به عنوان بهترین مکان گردشگری معرفی نمود. این پژوهش نمونه موردی استفاده ­از تابع هدف برای ارزیابی توان­های طبیعی و جاذبه­های گردشگری قافلانکوه میانه، واقع در استان آذربایجان شرقی است. این منطقه دارای جاذبه­های تاریخی و طبیعی بکر و بی­نظیری است که می­تواند توجه هر طبیعت­گردی را به خود جلب نماید. سنگ‌های متنوع در منطقه (آندزیت­ها، بازالت­ها، ریولیت ، ایگنمبریت، فیشر دایک­ها، انواع عقیق‌ها، پرلیت، گسله­ها، آگلومرا، برش آتشفشانی، بمب آتشفشانی و...) مناظری دیدنی را برای هر پژوهشگری در زمینه جغرافیا و علوم زمین به وجود آورده است. از جاذبه‌های دیگر منطقه، بعد تاریخی- فرهنگی آن است که می­توان به قلعه­دختر و پل­دختر اشاره کرد. نتایج یاد شده این پژوهش، منطقه را به عنوان زمین پارکی علمی و همچنین یک موزه تاریخ طبیعی معرفی می­نماید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Geotourism and Their Potential Assessment in Qaflankuh Area, Myaneh, NW Iran, Using Mathematical Target Model

نویسندگان [English]

  • A. Kamali 1
  • M. Moayyed 2
  • M. Jahanbakhsh Ganjeh 3
  • H. Pirooj 2
  • M. Jokar 4
  • A. Ameri 2
1 Department of Geology, Faculty of Natural Science, Tabriz University, Tabriz, Iran-Young Researchers Club, Yasooj Branch, Islamic Azad University, Yasooj, Iran
2 Department of Geology, Faculty of Natural Science, Tabriz University, Tabriz, Iran
3 Young Researchers Club, Khuzestan Science and Research Branch, Islamic Azad University, Khuzestan, Iran
4 Department of Applied Mathematical, Faculty of Mathematical Science, Tabriz University, Tabriz, Iran
چکیده [English]

The studied area is located at southeast of Myaneh, in east Azarbaijan province. The tourism industry, especially geotourism is a new approach for improving of coexistence of human and nature, in order to make economic benfites is nowadays very important for local development. By evaluation of natural potential of   areas   with direction, planning   and physical developments in the direction of tourisms industry and absorption of tourist   especially in national and international scale, can help to provide job opportunities.This study, by investigating a small sample of geotourism potential of the country, tries to help a new approach towards the natural resources of the country. Threfore in this study, for investigation and evaluation of geotourism potentials of the study area, the taget function and traversing the geomorphological and geological features are carried out. In the model, using advantage coefficient (dij), it is possible to allocate tourism potential preferential to different locations and announce the location with highest advantage coefficient as top tourism localities. This research is a case study for using advantage coefficient model for the Qaflankuh area in east Azarbaijan. This area has unique, intact historical and natural features that can attract tourists. The variety of rocks in the area (andesite, basalt, rhyolite, ignimberite, fissure dykes, agates, perlite, faults, agglomerates, volcanic breccias, and volcanic bomb) has provided spectacular sights for every geosciences and geography. Qaleh Dokhtar and Pol- Dokhtar are example of historical-cultural sites. The results of this study, introduces the study area as a scientific geopark and as a natural history museum.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Geoutorism
  • Iran
  • Qaflankuh
  • Qaleh- Dokhtar
  • Agate
  • Perlite
کتابنگاری
احراری رودی، م.، شاهرخی خرگردی، ژ.، 1387- زمین گردشگری در چابهار، فصلنامه علوم زمین، شماره 67 سال هفدهم، سازمان زمین شناسی  و اکتشاف معدنی کشور.
امری کاظمی، ع.، 1379-  آغاز طرح اجرایی بررسی توانهای زمین گردشگری ایران، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور.
امری کاظمی، ع.،1380 -  بررسیهایمقدماتیوپیشنهادتاسیسنخستینژئوپارکایراندرقشم.
امری کاظمی، ع.، 1383- چالش ژئو توریسم و توسعه پایدار و پیشنهاد چند مدل برای حفاظت و نگهداری از ژئو پارک ها، خلاصه مقالات بیست وسومین گردهمایی علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی واکتاف معدنی کشور، 28-26 بهمن.
امری کاظمی، ع.،1383 - چاپاطلسژئوتوریسمقشم پایگاهملیداده هایعلومزمینکشور.
امری کاظمی ، ع.، 1385 -  نگاهی به مفاهیم کلی زمین پارک، میراث زمین شناسی و ژئوتوریسم و بررسی جایگاه ایران در این زمینه، بیست و پنجمین گردهمایی علوم زمین .
امری کاظمی، ع.، 2006- چاپ فصل» ذخائرزمین گردشگری ایران  «در کتاب زمین گردشگری جهانی (Elsevier انگلستان).
امری کاظمی، ع.، 1387- اطلس ژئوتوریسم قشم؛ نگاهی به پدیده های زمین شناسی جزیره قشم، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، پایگاه ملی داده های علوم زمین .113 صص.
امری کاظمی، ع.،1387- ژئوپارک قشم، اولین ژئوپارک خاورمیانه دروازه ورود به ایران، سرزمین شگفتی های زمین شناختی، مجموعه مقالات ژئوپارک قشم،254 معاونت سیاحتی و گردشگری سازمان منطقه ازاد قشم، ص13-18.
باغبانی،پ.، 1386-  زمین گردشگری،همایشمنطقهایجغرافیاوگردشگریتوسعهپایداردانشگاه آزاداسلامیواحداسلامشهر.
حقیپور، ع.،فرهنگدرهشوری، ب.، 1385-  ثبتقشمدرفهرستزمین پارکهاییونسکو.
خوش رفتار، ر.، 1387- گردشگری در زنجان، فصلنامه علوم زمین، سازمان زمین شناسی واکتشاف معدنی کشور، شماره هفتاد دو.
زندمقدم، م.،1388-  بررسیتوانمندیهایدشتکویربهعنوانزمین پارکبزرگایرانمرکزیونقشآندرتوسعهیپایداراستانسمنان، فصلنامهجغرافیاییآمایش،شماره 6 صفحه 10-118.
قربانی، ر.، آستین چیده، م.، مهری، م.، زمین گردشگری ، بهره گیری از جاذبه های ژئومورفولوژیکی و زمین شناختی دره های کوهستانی (نمونه موردی دره سیمین – جنوب همدان) مجله علوم انسانی مدرس، دانشگاه تربیت مدرس، در حال چاپ.
کارینگ، ع.، 1351- آثار باستانی آذربایجان، سلسه انتشارات انجمن آثار ملی 754 صفحه.
کمالی، ا. ا.، 1389- بررسی پترولوژی و پتروگرافی منطقه آتشفشانی شمال روستای قواق عمولر، جنوب شرق میانه (شمال غرب ایران)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تبریز.
کمالی، ا. ا.، پیروج، ه.، حیدری، م.،a1389-  پترگرافی ، ژئوشیمی سنگهای آتشفشانی  قلعه دختر میانه)شمال غرب ایران(، چهارمین همایش ملی زمین شناسی پیام نور مشهد ، مشهد آبان 14-12.
کمالی، ا. ا.، مؤید، م.، عامری. ع.، جهانگیری، ا.، عامل، ن.،  پیروج، ه.، نیکخواه، ط.،b1389- مطالعه پترگرافی ، ژئوشیمی سنگهای آتشفشانی  قره زیارت میانه)شمال غرب ایران(، هجدهمین همایش انجمن بلورشناسی  و کانی شناسی ایران ، تبریز شهریور 25-24.
کمالی، ا. ا.، عامری، ع.، مؤید، م.، عامل، ن.،  پیروج، ه.، c1389-  ساخت وبافت عقیق­های قلعه دخترمیانه (شمال غرب ایران)، هجدهمین همایش انجمن بلورشناسی  و کانی شناسی ایران ، تبریز شهریور 25-24 .
کمالی، ا.ا.، عامری، ع.، پیروج، ه.، جهانبخش، م.،1388-  ژئوتوریسم قافلانکوه وقلعه دختر میانه،  بیست و هفتمین وسیزدهمین گردهمایی علوم زمین وانجمن  زمین شناسی ایران بهمن 21-19.
کزازی،ناصری،قرشی،وحدت،رحیمپور،قاسمینژاد،امری کاظمی، 1386-  برگزارینخستینهمایشژئوپارکقشم.
نبوى، م. ح.، 1378-گردشگرى زمین شناسى، مجموعه مقالات هبجدهمین گردهمایى علوم زمین، سازمان زمین شناسى و اکتشافات معدنى کشور،27-25 بهمن ماه.
نگارش، ح .، خالدی، ش.، گل کرمی، ع.، زندی، ر.، 1388- جاذبه های ژئوتوریستی گل فشان ها در استان سیستان و بلوچستان، فصلنامه جغرافیایی آمایش شماره 6 صفحه 79-118.
 
 
 
 
References
Dingwall P. et al., 2005- Geological World Heritage: A global framework. A Contribution to the Global Theme Study of World Heritage Natural Sites.
Fennell, D.A. and Eagles, P. F. J.,1990- ”Ecotourism in coast rica :a conceptual fram work”,journal of park and recreation administration 8(1): pp.23-34
Frey, M. L. & Bauer, A., 2001- European Geoparks, Geowissen, Tourismus, Ökonomie und nachhaltige Entwicklung. LEADER Forum, 1, 10–11.
Gray, M., 2004- International Geoconservation: Geodiversity as an integrative concept. Queen Mary University of London.
Heggie, Travis W., 2009- Geotourism and volcanoes: Health hazards facing tourists at volcanic and geothermal destinations Travel Medicine and Infectious Disease 7, 257e261.
Hetzer, N.D.,1965- ”Enviroment, tourism, culture”,links(july),.reprinted in Ecosphere(1970) 1(2):1-3.
Houston, K. and Berry, J., 1995- Mathematical-Modeling., Edward Arnold Published, 147., ISBN 0 340 61404  8.
Kamali. A., Ameri, A., Moayyed, M., Pirooj, H., Mehri, M., Nickhah, T., 2010- Asymmetrical effect of fluid on the mineralogical, geochemical and fabric changing of perlites and bedded rocks of NW of Iran (SE of Myaneh Area)The First International Applied Geologicl Congress 26-28 April.
Kim, S., Kim, M., Park J., Guo, Y., 2008- Cave tourism: tourists’ characteristics, motivations to visit, and the segmentation of their behavior, Asia Pac J Tourism Res 13:299e318.
Kolman, B., Beck, R. E. , 1995. Elementary linear programming with applications.
Law, Christopher, 2002- Urban Tourism: The Visitor Economy and the Growth of Large Cities. London: Continuum.
Lew, A.A., 2002- Geotourism and what geographers do, Tourism Geographies, Vol. 4, No. 4, pp. 347.
Moxon, T. & Ríos, S., 2004- Moganite and Water Content as a Function of Age in Agate: an XRD and Thermogravimetric Study: European Journal of Mineralogy, v. 16, no. 2, p. 269-278.
Saul, I. Gass., 2003- Linear Programming: Methods and Applications: Fifth Edition (Dover Books on Computer Science).
Stocklin, J., 1968- Structure history and tectonics of Iran. A review. An.  Asso. Petrol, Geol. B. Vol. 52, No, 6.
Stueve, A., Cook, M., Suzanne, D. & Dawn, D., 2002-The Geotourism Study: Phase I Executive Summary, The Travel Industry Association of America and National Geographic Traveler. The Research Department of the Travel Industry Association of America Washington, D.C.
Timothy, J. Beaster,2005- Agates: a literature review and Electron Backscatter Diffraction study of Lake Superior agates Submitted in partial fulfillment of the requirements for a Bachelor of Arts degree from Carleton College, Northfield, Minnesota., Senior Integrative Exercise.
Tourellot, J., 2004-"Geotourism", National Geographic. <www.nationalgeographic.com>
UNESCO Global Geoparks Network., 2006. Guideline and criteria for national geoparks seeking UNESCOS assistance to join the global geoparks network.
World Trade Organization (WTO), 2006- < www.wto.org>.
Zouros, N., 2004- The European Geoparks Network.Geological heritage protection and local development. In: Episodes 27, 3: 165-171.