تهیه نقشه دگرسانی در محدوده ذخیره مس پورفیری سریدون با استفاده از تلفیق مطالعات طیفی فرو سرخ (به‌روش PIMA)، تصاویر ماهواره ای ASTER و تجزیه XRD

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران.

2 گروه اکتشاف معدن، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان.

3 گروه سنجش از دور و GIS، دانشگاه تربیت مدرس، تهران.

چکیده

چکیده
ذخیره مس پورفیری سریدون در 3 کیلومتری شمال خاور معدن سرچشمه قرار دارد. شناسایی دگرسانی‌های منطقه، با استفاده از تجزیه 145 نمونه با دستگاه PIMA و پردازش تصاویر ماهوارهای ASTER  صورت گرفت و نتایج با تجزیه 22 نمونه بهروش XRD، مطالعات سنگنگاری و مشاهدات صحرایی کنترل شد. بر اساس مطالعات PIMA در این منطقه، لیتوکپ با مجموعه کانیهای دگرسانی آرژیلیک پیشرفته مشخص می‌شود. این دگرسانی در ترازهای مکان‌نگاری بالا و حاشیه نقاط ارتفاعی دیده میشود. با وجود گسترش چشمگیر، شدت دگرسانی متغیر و نشانگر توسعه لکه‌ای و به‌احتمال، فرسایش بخشی از آن است. ویژگیهای طیفی پیروفیلیت بهعنوان مقیاس شدت این دگرسانی مورد استفاده قرار گرفت. دگرسانی فیلیک بیشتر در بخش مرکزی ناحیه دیده می‌شود. مجموعه کانیهای این دگرسانی در تمام سطوح مکان‌نگاری حضور دارد و در برخی مناطق تحت تأثیر دگرسانی آرژیلیک پیشرفته قرار گرفته است. گسترش دگرسانی آرژیلیک متوسط در حاشیه دگرسانی‌های  فیلیک و آرژیلیک پیشرفته است. چنین مجموعه‌ای میتواند مربوط به فرایندهای برون‌زاد یا سیال‌های گرمابی دما پایین باشد. تعیین محدوده دگرسانی پروپیلیتیک با استفاده از تصاویر ماهواره­ای و سنگ‌نگاری انجام شد. بررسی نتایج تجزیه نمونههای سنگی PIMA به روش ICP-MS و مقایسه آن با چند سیستم پورفیری (شامل ذخایر دره زار، آبدر و چاه فیروزه) در منطقه شمال باختری کمربند کانسارهای پورفیری کرمان نشان می‌دهد که گسترش دگرسانی آرژیلیک پیشرفته در سطح، می‌تواند به این مفهوم باشد که در سیستم پورفیری سریدون فرسایش سنگ‌های روپوش نسبت به دیگر سیستم­های پورفیری، کمتر بوده است. این مطالعات لزوم بررسی سیستم‌های دگرسانی با مقادیر کم مس و مولیبدن و با مجموعه کانیهای دگرسانی آرژیلیک پیشرفته را محرز می‌کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Alteration Mapping at Saridoon Porphyry Copper Prospect Using Short Wave Infrared Spectrometry (PIMA), ASTER Satellite Image and XRD

نویسندگان [English]

  • Ahmad Kazemi Mehrnia 1
  • I. Rasa 1
  • S. Alirezaei 1
  • H. Asadi Harooni 2
  • J. Karami 3
1 Dept. of Geology, Faculty of Earth Sciences, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
2 Dept. of Mining, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran.
3 Dept. of Remote Sensing and GIS, Tarbiat Modarres University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

The Saridoon porphyry system is located 3 km northeast of Sarcheshmeh copper mine. Alteration mapping of the area was carried out using PIMA (Portable Infrared Mineral Analyzer) analysis of 145 samples, ASTER satellite images, XRD analysis of 22 samples, field observations and petrographic studies. The lithocap is characterized by an advanced argillic alteration assemblage. The alteration occurs at high topographic levels and on the flanks of the topographic heights. Despite extensive exposures, the alteration varies in intensity and occurs as patches or partially exposed. Pyrophyllite spectral feature is used as a measure of alteration intensity (pyrophyllite abundance).
Phyllic alteration occurs in the central part of the sampled area. This spectrally distinct alteration assemblage occurs at all elevations, and is partially overprinted by advanced argillic alteration. Intermediate argillic alteration occurs on the flanks of advanced argillic and phyllic alterations. The mineral assemblage might have been formed by supergene processes, or alternatively, by low temperature hydrothermal fluids. The PIMA and XRD samples were analyzed by ICP-MS for a number of metals and semi-metals. A comparison of data from Saridoon and those from three other porphyry systems in northwest Kerman belt (Darrehzar, Abdar, and Chah Firuzeh) shows lower contents of Cu and Mo, and higher contents of As, Sb, Pb in Saridoon. The extend alteration systems in Iranian magmatic arc with low frequency of Cu and Mo shall be checked for advanced argillic alteration mineral assemblage using modern spectrometry instrument (e. g. PIMA). This distribution pattern of elements, coupled with the widespread occurrence of advanced argillic alteration at surface, suggests that stripping of overlying rocks at Saridoon was not as deep and effective as in many other porphyry systems in the Kerman belt. These findings suggest that alteration systems with low Cu and Mo contents and mineral assemblages typical of advanced argillic alteration merit closer and deeper inspection.

اطلس راه­های ایران، 1387- انتشارات مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، 304 صفحه.

شرکت مهندسین مشاور کان­ایران، 1385- گزارش و نقشه زمین­شناسی محدوده سریدون به مقیاس 1:1000، 131 صفحه.

شرکت مهندسی مشاورهای پارس اولنگ، 1387- ارزیابی ذخیره مس در کانسار مس سریدون، 85 صفحه.

 

References

Barzegar, H., 2007- Geology, petrology and geochemical characteristics of alteration zones within the Seridune prospect, Kerman, Iran, Ph.D thesis, RWTH Aachen University, 202p.

Bazin, D. & Hubner, H., 1969- Copper deposits in Iran: Geol., Surv. Iran., 13, 232p.

Dimitrijevic, M. D., 1973- Geology of  Kerman region. Geol., Surv. Iran., Rep., 52: 334p.

Galvao, L. S., Almeida-Filho, R. & Vitorello, I., 2005- Spectral discrimination of hydrothermally altered Materials, Using ASTER short-wave infrared bands; Applied Earth Observation and Geoinformation, Elsevier, 7: 107-114.

Gergorian, S., 2003- Assessment of geochemical anomalies (Sonajil area), National Iranian copper company, unpub., NICICO report, 48p.

Hemly, J. J. & Jones, W. R., 1964- Chemical aspects of hydrothermal alteration with emphasis on hydrogen metasomatism; Econ. Geol., v. 59, p. 569.

Huston, D. L., Kampard, J. & Brauhart, C., 1999- Definition of high-temperature alteration zones with PIMA: an example from the Panorama VHMS district, central Pilbara Craton. AGSO research newsletter, No30.

Lowell, D. J. & Guilbert, J. M., 1970- Lateral and vertical alteration-mineralization zoning in porphyry ore deposits, Econ Geol, v. 65 p. 373-408.

Milu, V., Milesi, J., P. & Leroy, J., L., 2004- Rosia Poieni copper deposit, Apuseni Mountains, Romina: advanced argillic overprint of a porphyry system, Mineralium Deposit, 39, 173- 188.

Rio Tinto Ltd., 2002- NW Kerman belt Iran, unpub., Rio Tinto Report, 16p.

Sillitoe, R. H., 1993- Gold rich porphyry copper deposits Geological model and exploration, implication, Geological Association of Canada Special paper 40, 465-478.

Thompson, A., Hauff, P. & Robitaille, A., 1990- Alteration Mapping in Exploration, Application of short-wave Infrared (SWIR) Spectroscopy, SEG New Letter, No 39.

Tommaso, I. D. & Rubinstein, N., 2006- Hydrothermal alteration mapping using ASTER data in the infiernillo porphyry deposit, Argentinu, ore geology reviews, Science Direct, Elsvier, 32: 275-290.

Yang, K., Lian, C., Huntington, F. & Peng, Q., 2005- Infrared spectral reflectance characterization of hydrothermal alteration at the Tuwu cu-Au deposit, Xinjiang, China, Mineralium deposita,  324-336.

Zhang, X., Pazner, M. & Norman, D., 2007- Litologic and mineral information extraction for gold exploration using ASTER data in the South Chocolate Mountains, (California), ISPRS Journal of  Photogrametry and Remote Sensing,  Elsvier, 62:271-282.