تحلیل تنش دیرینه در خاور و جنوب خاوری تهران(سرخه حصار – خجیر)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

چکیده

به منظور ارزیابی و تحلیل تنش دیرینه در منطقه سرخه حصار- خجیر، سطوح برشی دارای خش لغزش و صفحات گسلی اندازه‌گیری شده و تانسور تنش و تغییرات جهت تنش در واحدهای سنگی محاسبه شده است. برای این منظور، حدود 170 صفحه گسلی و خش لغزشهای مربوطه در 16 ایستگاه انتخاب شد و پس از  اندازه‌گیری آنها، تحولات تنش از تریاس پسین تا الیگوسن به کمک روش وارون سازی (Inversion Method) بررسی شده است.
     پس از گردآوری اطلاعات لازم، داده‌ها برپایه رخدادهای زمین‌ساختی دسته‌بندی شده و با استفاده از روش ذکر شده، محورهای اصلی تنش و جهت  مربوط به کشش و فشارش در هر ایستگاه به دست آمده است.
     با توجه به استریوپلاتها و نتایج حاصل، می‌توان جهت تنش فشارشیNE-SW  را در سازندهای مزوزوییک غالب دانست. از آنجا که این تنش در سنگهای جوان‌تر دوران سوم نیز دیده می‌شود، می‌توان گفت که پس از مزوزوییک تا الیگوسن، این تنش سبب دگرشکلی لایه‌های مزوزوییک شده و در زمان ترشیری ادامه یافته است. از سوی دیگر تنش جدیدتر N-S  که سنگهای کهن‌تر و جوان‌تر را تحت تأثیر قرار داده نیز مشاهده شده است که مربوط به یکی از فازهای کوهزایی آلپ پایانی است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Paleostress Analysis in the East and South East of Tehran(Sorkheh Hessar-Khodjir)

نویسندگان [English]

  • M. Saadat 1
  • S. A. Alavi 1
  • A. Saeedi 2
1 Dept. of Geoelogy, Faculty of Earthsciences, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
2 Research Institute of Earthsciences, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
چکیده [English]

To analyze the paleostress in Sorkheh Hessar – Khodjir area, different shear – fault planes and the associated slickenside lineations are measured. The stress tensor and the variation of the stress direction in the upper Triassic to Oligocene formations are discussed. Numerous shear data are determined from different locations in the study area and categorized into 16 sites according to the stratigraphic age. The main criteria used to identify the sense of slip are accretionary mineral steps, tectonic tool marks, polished and rough facets, and riedel shears. According to the inversion method which includes determination of the mean stress tensor orientation and sense of slip on numerous faults ,all data are classified based on tectonic events and the principal stress axes and corresponding compressional and extensional directions are calculated.
Based on the derived results from the diagrams, it is suggested that a prominent NE- SW compressional stress direction, which is obvious in Mesozoic and the younger Cenozoic formations, caused the deformation of the Mesozoic strata after Mesozoic and was continuous in Tertiary (Oligocene). It seems that a younger N-S stress direction exists and has had effects on both older and younger formations. It is believed that it would be related to one of the last Alpine orogenic phases.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Paleostress
  • Slickenside
  • Stress tensor
  • inversion method
  • Tectonic events
بربریان، م، قریشی، م.،  ارژنگ روش، ب. و مهاجر اشجعی، الف.، 1371- پژوهش و بررسی ژرف نوزمین‌ساخت ، لرزه زمین‌ساخت و خطر زمین‌لرزه-   گسلش در گستره تهران و پیرامون ، گزارش شماره 56. سازمان زمین‌شناسی  و اکتشافات معدنی کشور .
درویش زاده، ع .، 1370- ‌زمین‌شناسی ایران ، نشر دانش امروز .
عباسی، م. ر. ، شبانیان بروجنی، الف.، 1384- تعیین وضعیت تنش به روش برگشتی از صفحه‌های گسلی لبه جنوبی البرز مرکزی . فصلنامه علوم زمین. شماره 55 .
نواب پور، پ.، 1385- پیش درآمدی بر آرایش تنشهای دیرینه در گستره کپه داغ پس از تریاس ،تحت چاپ، فصلنامه علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور
وحدتی دانشمند ، ف.، 1376 - ‌گزارش حاشیه نقشة شرق تهران ، مقیاس 1:100000 ، سازمان زمین‌شناسی کشور .
 
 
 
 
References
Angelier, J., 1994a- Inversion of  brittle tectonic data in order to determine Stress & Tensor: Faults, non faults and pressure – tension structures. geol. France. pp. 211-219.
Angelier, J., 1994b- Fault slip Analysis & paleostress reconstruction In: Hancock, P. L. 1994. Continental Deformation , pergamon press Ltd. Chapter 4, pp. 53-100.
Angelier, J., 1990- Inversion of Field data in fault tectonics to obtain the regional stress – III. A new rapid direct inversion method by analytical means . Geophys. J. IntVol. 103, pp. 363-376. 
Bergerat, F., 1994- From Inversion methods to paleostress Field reconstructions in platforms , Chains and Basins : an over-view. Some examples in Western and Central Eroupe. Peri-Tethyan platforms , pp. 159-178.
Dellenbach, J., 1964 - Contribution a L'etude  geologique   de la r'egion situe'e a l'est de Tehran (Iran) . FAC. Sci., Univ. Strasbourg (France), 117 p.
Navabpour, P., Angelier, J. & Barrier,E., 2005- (submitted).Cenozoic post-collisional paleostress reorientation in the High Zagros fold-and-thrust belt of Iran,Fars Procince. Tectonophysics.
Ortner, H., Retier, F., Acs, P., 2002- Easy handling tectonic data : the programs VB for Mac and Tectonics FP for windows . computers & Geosciences.Vol.28, PP 1193-1200.
 Ramsay, J.G. & Lisle, R. J., 2000- The Techniques of Modern Structural Geology. Vol. 3: Fault slip Analysis and Stress Tensor Calculations, Academic Press. PP.758-810 .