نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران ایران

2 دانشیار، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران ایران

3 دکترا، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران ایران

چکیده

در شمال روستای پراچان (شمال کرج)، سیلی با ترکیب گابرو تا مونزونیت به درون توف­های کرج تزریق شده است. مجموعه کانی­های تشکیل دهنده این توده شامل پلاژیوکلاز، پیروکسن، آلکالی­فلدسپار، الیوین و بیوتیت است. مطالعات شیمی کانی­ انجام شده روی کلینوپیروکسن­های موجود در­ سنگ­های توده­ نفوذی بیانگر حضور دو نوع کلینوپیروکسن با ترکیب دیوپسید و اوژیت است. ترکیب شیمیایی پیروکسن­ها بیانگر شکل­گیری آنها در محیط مرتبط با فرورانش است. میانگین دمای تبلور کلینوپیروکسن­ها حدود 1120 تا 1170 درجه سانتی­گراد ارزیابی شده است و به نظر می­رسد که کلینوپیروکسن­ها در دمای پایین­تری نسبت به ارتوپیروکسن­ها شکل گرفته باشند. ترکیب پلاژیوکلاز این سنگ­ها متغیر است و از آندزین تا لابرادوریت تغییر می­کند. همچنین آلکالی­فلدسپارها در محدوده ارتوکلاز و الیوین­ها در محدوده هیالوسیدریت جای می­گیرند. بیوتیت یکی از شاخص­ترین کانی­های فرومنیزین در سنگ­های مورد مطالعه است که از دید ترکیبی میان قطب آنیت و سیدروفیلیت جای گرفته و از نوع بیوتیت­های غنی از منیزیم است. بیشتر این بیوتیت­ها از نوع ماگمایی اولیه هستند و بخشی از آنها در محدوده بیوتیت­های دوباره متعادل شده جانمایی می‎شوند. شواهد سنگ­شناسی نشان می­دهد که در تکوین سنگ­های منطقه، فرایند تفریق از گابرو به مونزنیت نقش اصلی را داشته است. غنی­شدگی LILE (Ba، Rb و Th) و همچنین افت عناصر HFSE و (Nb و Ti) در الگوی توزیع عناصر کمیاب از نمودارهای عنکبوتی، ویژگی­ سنگ­های وابسته به محیط فرورانش را نشان می­دهد. همچنین در این نمودارها LREE نسبت به HREE دارای غنی­شدگی است که این ویژگی­ها نیز در سنگ­های مناطق فرورانش و حواشی فعال قاره­ای دیده می­شود. مطالعات ژئوشیمیایی و پتروژنزی انجام شده، بیانگر نقش تبلور تفریقی همراه با هضم و آلایش ماگما با سنگ­های پوسته­ای، در تحول ماگمای سازنده سنگ­های مزبور است. این ماگما از ذوب­بخشی درجه­ی پایین یک منبع گوشته­ای غنی شده زیر سنگ­کره قاره­ای با ترکیب گارنت- لرزولیت حاصل شده­ است.
 

کلیدواژه‌ها

کتابنگاری

خوشحال خمیران ف.، 1392- شواهد ماگماتیسم پس از الیگوسن در مناطق آوه و پراچان، ناحیه طالقان، پایان­نامه کارشناسی­ارشد، دانشگاه تربیت مدرس.

 

References

Abdel-Rahman, A., 1994- Nature of biotites from alkaline, calc-alkaline and peraluminous magmas, Journal of Petrology 35: 525– 541.

Aldanmaz, E., Pearce, J. A., Thirlwall, M. F. and Mitchell, J. G., 2000- Petrogenetic evolution of late Cenozoic, post-collision volcanism in western Anatolia, Turkey, J. of. Volcan. geotherm. Res. 102, 67-95.

Boynton, W. V., 1984- Geochemistry of the rare earth elements: Meteorite studies. In: Rare Earth element geochemistry (Ed. Henderson, P.) 63-114. Elsevier, Amsterdam.

Conceicao, R. V. and Green, D. H., 2004- Derivation of potassic (shoshonitic) magmas by decompression melting of phlogopite+pargasite lherzolite. Journal of Geology 72: 209-229.

Conly, A. G., Bernan , J. M., Bellon, H. and Scott, S. D., 2005- Arc to rift transitional volcanism in the Sanata Rosalia Region, Baja California Sur, Maxico. Journal of Geology 72: 303-341.

Cotton, J., Le, D. A., Bau, M., Caroff, M., Maury, R. C., Dulski, P., Fourcade, S., Bohn, M. and Brousse, R., 1995- Origin of anomalous rare earth element and yttrium enrichments in subaerially exposed basalts, evidence from French Polynesia. Chemical Geology 119: 115-138.

De La Roche, H., Leterrier, J., Grandclaude, P. and Marchal, M., 1980- A classification of volcanic and plutonic rocks using R1R2-diagram and major element analyses – its relationships with current nomenclature. Chemical Geology 29: 183–210.

Deer, W. A., Howie R. A. and Zussman J., 1992- An Introduction to the Rock Forming Minerals" 2nd ed., Longman, London 696p.

Ellam, R. M. and Cox, K. G., 1991- An interpretation of Karoo picrite basalts in terms of interaction between asthenospheric magmas and the mantle lithosphere. Earth and Planetary Science Letters 105, 330-342.

Forster, M. D. 1960- Interpretation of the composition of tri octahedral mica. United State Geological Survey. Professional Paper 354-B: 1-48.

Furman, T., 2007- Geochemistry of East African Rift basalts: An overview: Journal of African Earth Sciences, v. 48, 147-160.

Juteau, T. and Maury, R., 1997- Geologie de la croute oceanique, petrologie et dynamique endogens. Masson, Paris.

Koroll, H., Evangelakakkis, C. and Voll, G., 1993- Two feldspar Geothermometry: a review and revision for slowly cooled rocks. Contributions to Mineralogy and Petrology 510–518.

Letterrier, J., Maury, C. R., Thonon, P., Girard, D. and Marchal, M., 1982- Clinopyroxene composition as a method of identification of the magmatic affinities of paleo-volcanic series", Earth and Planetary Science Letter, 59: 139-154.

Lindsley, I., 1983- Pyroxene thermometry, American Mineralogist 68 477-493.

Middlemost, E. A. K., 1985- Magmas and magmatic rocks, longman. London and NewYork.266 p.

Morimoto, N., 1988- Nomenclature of pyroxenes. Canadian Mineralogist, 27: 143-156.

Nachit, H., Ibhi, A., Abia, E. H. and Ohoud, M. B., 2005- Discrimination between primary magmatic biotites, reequilibrated biotites and neoformed biotites, Comptes Rendus Geoscience 337 1415-1420.

Pearce, J. A., Harris, N. W. and Tindle, A. G., 1984- Trace element discrimination diagrams for the tectonic interpretation of granitic rocks. Journal of Petrology 25: 956-983.

Peccerillo, A. and Taylor, S. R., 1976- Geochemistry of Eocene calc-alkaline volcanic rocks from the Kastamonu area, northern Turkey. Contribution to Mineralogy and Petrology 58: 68-81.

Rolinson, H., 1993- Using geochemical data, evaluation, presentation, interpretation. Harlow, Longman, London 352 p.

Ryerson, F. J. and Watson, E. B., 1987- Rutile saturation in magmas: implications for Ti Nb-Ta depletion in island-arc basalts. Earth and Planetary Science Letters 86: 225-239.

Schandl, E. S. and Gorton, M. P., 2002- Application of high field strength elements to discriminate tectonic setting in environments, Economic Geology 97: 629-642.

Soesoo, A. A., 1997- Multivariate statistical analysis of clinopyroxene composition: empirical coordinates for the crystallisation PT-estimations. Geological Society of Sweden (Geologiska Föreningen) 119: 55-60.

Spear, J. A., 1984- Mica in igneous rock Mineralogical Society of America, Review in Mineralogy 13: 299-356.

Sun, S. S. and Mc Donough, W. F., 1989- Chemical and isotopic systematic of oceanic basalts: implication for mantle composition and process. In: Magmatism in the ocean basins (Eds. Saunders, A. D. and Norry, M. J.) 42: 313-345. Geological society, London

Thompson, R. N., 1982- British Tertiary volcanic province. Scottish Journal of Geology 18: 49-107.

Wilson, M., 1989- Igneous Petrogenesis, Springer Verlag466 p.