مینرال‎شیمی و پتروژنز اسکارن خاور نابر، جنوب باختر کاشان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 کارشناسی ارشد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

اسکارن نابر در حدود 35 کیلومتری جنوب باختر کاشان و در کمان ماگمایی ارومیه- دختر قرار دارد. اسکارن‎سازی در این منطقه در مجاورت سنگ‌آهک سازند قم به سن الیگومیوسن و توده نفوذی با سن احتمالی میوسن میانی- بالایی شکل گرفته است. کانی‌های سازنده اصلی این اسکارن‌ها شامل گارنت، کلینوپیروکسن، اپیدوت و کانی‌های فرعی شامل وزوویانیت، کلریت، ترمولیت- اکتینولیت، اسفن، کوارتز و کلسیت و کانه‌های همراه شامل پیروتیت، پیریت، به همراه مقادیر کمتر کالکوپیریت، اسفالریت و مگنتیت هستند. با توجه به حضور فراوان مجموعه کانی‌های منیزیم‌دار مانند دیوپسید و کانی‎های کلسیم‌دار مانند گارنت، وزوویانیت و اپیدوت وجود سنگ میزبان از نوع کلسیتی- دولومیتی می‌تواند بسیار محتمل باشد. برای تشکیل اسکارن و توسعه کانی‎زایی در این منطقه 3 مرحله پیشنهاد می‌شود: مرحله 1 که با تشکیل کانی‎های بی‎آب دما بالایی همچون گارنت (گروسولار) و دیوپسید مشخص شده است. مرحله 2 که با تشکیل کانی‎های آندرادیت و اسفن همراه است. در مرحله 3 جایگزینی کانی‎های بی‎آب توسط مجموعه‌های آب‎دار در دمای کمتر از 470 درجه سانتی‎گراد انجام می‎گیرد. در این مرحله کانی‎هایی همچون ترمولیت- اکتینولیت، اپیدوت، کلریت و وزوویانیت تشکیل می‌شود. کانه‌زایی مربوط به فاز تأخیری تشکیل اسکارن بوده و تحت تأثیر سیال‎های گرمابی رخ داده است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Mineral chemistry and petrogenesis of East Nabar skarn, Southwest of Kashan

نویسندگان [English]

  • S. M. Tabatabaei Manesh 1
  • F. Javadi 2
  • F. S Zohouri2 2
1 Associate Professor, Department of Geology, Faculty of Science, University of Isfahan, Isfahan, Iran
2 M.Sc., Department of Geology, Faculty of Science, University of Isfahan, Isfahan, Iran
چکیده [English]

The Nabar skarn is located about 35 km southwest of Kashan and within the Urumieh- Dokhtar magmatic belt  and is formed along the contact between limestone of Qom formation with a probably middle to upper Miocene intermediate and basic intrusion body. The main minerals forming this skarn are garnet, clinopyroxene, epidote and accessory minerals are vesuvianite, chlorite, tremolite- actinolite, sphene, quartz and calcite. Ore minerals are pyrrhotite, pyrite with smaller amounts of chalcopyrite, sphalerite and magnetite. According to the presence of magnesium minerals like diopside and calcium minerals such as garnet, vasuvianite and epidote the type of host rock is probably calcite-dolomite. Skarn formation and mineralization in this region was occurred during three development stages. Presence of high temperature anhydrous minerals such as grossular and diopside specifies the formation of the first Stage in these rocks. Stage 2 is associated with the formation of andradite and sphene.  Stage 3 is specified by replacement of anhydrous minerals at temperatures below 470 ° C by hydrous minerals such as tremolite-actinolite, epidote, chlorite and vesuvianite.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Oligo-Miocene
  • Calcium-magnesium skarn
  • East of Nabar
  • Urumieh-Dokhtar

کتابنگاری

آقانباتی، س. ع.،  1385- زمین‎شناسی ایران، سازمان زمین‎شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، 586 ص.

ابراهیمی، ل.، 1392- پترولوژی و پتروگرافی سنگ‎های آتشفشانی شرق نابـر (جنوب غرب کاشان)، پایان‎نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه اصفهان، 138ص.

اسدالهی، پ.، 1382- بررسی پتروژنز و پتانسیل کانه‎زایی اسکارن‌های قهرود (جنوب شرق کاشان)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه صنعتی شاهرود، 136 ص.

امامی، م. ه.، 1372- نقشه چهارگوشه کاشان، مقیاس 1:100000، سازمان زمین‎شناسی کشور.

بدر، ا.، 1391- مطالعات سنگ‎شناسی و کانی‎شناسی اسکارن های بخش شرقی گرانودیوریت قهرود (جنوب شرق قمصر، استان اصفهان)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته پترولوژی، دانشگاه اصفهان، 189صفحه.

بشیری، ا.، 1378- کانی‌شناسی و سنگ‌شناسی اسکارن‌ها، مرمرها و هورنفلس‌های حدفاصل میمه - قمصر (نوار ماگمایی ارومیه - دختر)، پایان‌نامه‌ کارشناسی‌ارشد، دانشگاه اصفهان، 146 ص.

خامسی‌پور، ا.، 1388- کانی‎شناسی و پتروژنز اسکارن های قمصر کاشان (روستای فرفهان- جنوب شرقی کاشان) ، پایان‎نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد خوراسگان، 195ص.

ظهوری، ف.، 1394- جایگاه زمین‎شناسی و ژنـز کانسار آهن نابـر (جنوب غرب کاشان)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه اصفهان، 93 ص.

عباسی، س.، 1391- پترولوژی و پتروگرافی سنگ‎های حد واسط شرق نابر (جنوب غرب کاشان)،  پایان‎نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه اصفهان،180 ص.

قاسمی، ع.، 1394- برﺭﺳــﻲ کانی‌شناسی، پترولوژی و زمین‌شیمیایی پهنه‌های دگرسانی توده‌های نفوذی ﻣﻨﻄﻘﻪ قمصر و قهرود- جنوب کاشان ﻭ ﺍﺛﺮﺍﺕ ﺯﻳﺴــﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺁﻥ ،  پایان‎نامه دکترا، دانشگاه اصفهان، 198 ص.

قاسمی پرچینی، ل.، 1392- کانی‌شناسی و ژئوشیمی دگرسانی­های گرمابی منطقه طار (شمال غرب کشه) کوهستان کرکس (شمال اصفهان)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه اصفهان، 145 ص.

مظاهری ا.، 1378- اهمیت پیستازیت در تشخیص نوع اپیدوت، هفتمین سمینار بلورشناسی و کانی‌شناسی ایران، دانشگاه علم و صنعت، تهران.

معین، ر.، 1392- پترولوژی و ژئوشیمی اسکارن‎های جنوب قمصر، پایان‎نامه کارشناسی ارشد رشته پترولوژی، دانشگاه اصفهان، 105ص.

معین‎وزیری، ح.، 1377- پترولوژی سنگ‎های دگرگونی، انتشارات دانشگاه تربیت معلم، 222 ص.

هنرمند، م.، موید، م.،  جهانگیری، ا.،  احمدیان، ج. و بهادران، ن.، 1389- بررسی ویژگی‌های ژئوشیمیایی مجموعه نفوذی نطنز، شمال اصفهان، پترولوژی، سال اول، 3، صص. 65 تا 88.

 

References

Bucher, K. and Fery, M., 1994- Petrogenesis of metamorphic rocks. Springer- Verlag.

Deer, W. A. Howie, R. A. and Zussman, J., 1992- An Introduction to the Rock Formation Minerals. Long man, London.

Einaudi, M. T. Meinert, L. D. and Newberry, R. J., 1981- Skarn deposits, Economic Geology 75TH Anniversary volume, p. 317-391.

Einuadi, M. T. and Burt, D. M., 1982- Introduction- terminology, classification and composition of skarn deposits.  Economic Geology 77: 745-754.

Gaspar, M., Knaack, C., Meinert, L. D. and Moretti, R., 2008- REE in skarn systems: A LA-ICP-MS study of garnets from the Crown Jewel gold deposit. Geochimica et cosmochimica acta, 72(1), 185-205.

Kananian, A., Sarjoughian, F., Nadimi, A., Ahmadian, J. and Ling, W., 2014- Geochemical characteristics of the Kuh-e Dom intrusion, Urumieh–Dokhtar Magmatic Arc (Iran): Implications for source regions and magmatic evolution, Journal of Asian Earth Sciences, v. 90. pp. 137-148.

Jacobs, C. K. and Kerrick, D. M., 1981- Devolailisaion equilibria in H2O- CO2- NaCl fluids: an experimental and thermodynamic evolution at evelated pressures and temperatures. American Mineralogist 66: 1135- 1153.

Jamtveit, B., Wogelius, R. A. and Fraser, D. G., 1993- Zonation patterns of skarn garnets: Records of hydrothermal system evolution. Geology, 21(2), 113-116.

Lentz, D. R., 1998- Mineralization intrusion related skarn system, Mineralogical Associated of Canada, Short Course 26: 664 p

Marakuchev, A. A.  and Babrov, A. V., 2005- Metamorphic Petrology, MSU, Moscow, 255 pp.

Meinert, L. D., 1987- Skarn zonation and fluid evolution in the Grounhog mine: central mining district, New Mexico, Economic Geology 82: 523-545.

Meinert, L. D., 1992- Skrans and skarn deposits. Geoscience Canada, 19: 145-162.

Morimoto, N. Fabrise, J. Ferguson, A. Ginzburg, I. V. Ross, M.. Seifert, F. A. Zussman, J. and Aoki, K., 1988- Gottardi, GNomenclature of pyroxene. Mineralogical Magazine 52: 535-555.

Newberry, R. J. Einaudi, M. T. and Eastman, A. H., 1991- Zoning and genesis of the Darwin Pb-Zn-Ag skarn deposit California, A reinterpretation based on new data, Economic Geology 86: 960-982.

Parsapour, A., Khalili, M. and Makizadeh, M., 2009- The behaivour of trace and rare earth elements (REE) during hydrothermal alteration in the Rangan area (Central Iran), Journal of Asian Earth Sciences, v. 34(2). pp. 123-134.

Taylor, B. E. and Liou, J. G., 1978- the low temperature stability of andradite in C-O-H fluids: American Mineralogist, 63, pp. 378- 393.

Tracy, R. J. and Frost, B. R., 1991- Phase equilibrium and hermobaromer of calcareous, ulramafic rocks and iron eformaion (Eds. Kerrick,D. M.) Contact Metamorphism, 26: 207- 289. Rrviews in Mineralogy, America.

Whiteny, D. L. and Evans, B., 2010- Abbreviations for names of rock- forming minerals. American Mineralogist 95: 185- 187.