نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار؛ گروه زمین شناسی؛ دانشکده علوم؛ دانشگاه شهید باهنر کرمان، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد؛ زمین شناسی زیست محیطی؛ دانشگاه شهید باهنر کرمان، ایران

چکیده

انباشت عناصر بالقوه سمی در خاکهای کشاورزی با کشت های گلخانه ای یکی از نگرانی های زیست محیطی جدی است. هدف از انجام این پژوهش ارزیابی زیست محیطی عناصر بالقوه سمی ( Ag، As، Bi، Cd، Co، Cr، Cu، Fe، Mn، Mo، Ni، Sb، Sn، Se، Pb، V و Zn) در خاک های با کشت گلخانه ای منطقه باقرآباد جیرفت، استان کرمان می باشد. پس از مطالعات اولیه و بازدید های میدانی، تعداد 20 نمونه از خاک گلخانه ها به روش مرکب نمونه برداری شدند. بعد از آماده-سازی نمونه ها، اندازه گیری عناصر در آزمایشگاه لب وست کشور استرالیا به روش ICP-MS انجام شد. نتایج بدست آمده از طریق شاخص های زیست محیطی و با در نظر گرفتن مقادیر زمینه طبیعی عناصر و میانه غلظت این عناصر در خاک های دنیا ارزیابی شدند. نتایج نشان می دهد که عناصر Zn، Cd، Mo، As و در مواردی Sb نسبت نه نمونه های زمینه طبیعی منطقه در برخی از نمونه های خاک دارای غنی شدگی متوسط می باشند. پتانسیل زیست دسترس پذیری عناصر مورد نظر با استفاده از محلول 005/0 مولار DTPA تعیین گردید. در بین عناصر بررسی شده Cd و Zn درصد فاز متحرک بالایی، متناسب با کدهای ارزیابی خطر متوسط تا زیاد را نشان دادند. تجزیه منابع آب مورد استفاده در گلخانه های مورد نظر، تنها غنی شدگی ضعیفی از عنصر آنتیموان (متوسط غلظت µg/L 3/39) را نشان می دهد.

کلیدواژه‌ها

کتابنگاری

اسلامیان، س.، سلطانی، س.، زارعی، ع. 1384- کاربرد روش‌های آماری در علوم زیست محیطی، انتشارات ارکان، 415 ص.

امینی،م. م.، افیونی، و. و خادمی، ح.، 1385- مدل‎سازی توازن جرمی عناصر کادمیم و سرب در زمین‎های زراعی منطقه اصفهان، مجله علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی10(4)، صص. 77 تا 89.

سازمان جهاد کشاورزی جنوب کرمان، 1393- گزارش عملکرد واحد زراعت شهرستان جیرفت.

 

References

Boisson, J., Ruttens, A., Mench, M. and Vangronsveld, J., 1999- Evaluation of hydroxyapatite as a metal immobilizing soil additive for the remediation of polluted soils. Part 1. Influence of hydroxyapatite on metal exchangeability in soil, plant growth and plant metal accumulation. Environmental pollution, 104: 225- 233.

Dean, J. R., 2007- Bioavailability, Bioaccessibility and Mobility of environmental contaminants. Gate, Chichester,West Sussex PO19 8SQ, England, 319 pp.

Forstner, U., Ahlf, W., Calmano, W., Kersten, M., 1990- Sediment criteria development Contribution from environmental geochemistry to water quality management. In Heling, D., Rothe , P., Forstner ,U.,Stoffer, P., (eds), Sediments and environmental geochemistry ;Selected aspects and case studies, pp;311- 338. Berlin Heidelberg; Springer.

Hakanson, L., 1980- An ecological risk index for aquatic pollution control; A  sedimentological approach water Res.,v. 14:975- 1001.

Kabata-Pendias A. and Pendias, H., 2001- Trace elements in soils and plants, 3rd ed., CRC Press, Boca Raton, FL.

Kabata-Pendias A. and Sadurski, W., 2004- Trace elements and compounds in soil. In: Merian, E., Anke, M., Ihnat, M., Stoepppler, M., (eds) Elements and their compounds in the environment, Wiley-VCH, Weinheim, 2nd ed., pp 79- 99.

Kabata-Pendias, A. and Mukherjee, A. B., 2007- Trace Elements from Soil to Human Springer-Verlag Berlin Heidelberg, p. 561.

Khorasanipour, M. and Jafari, Z., 2018- Environmental geochemistry of rare earth elements in Cu-porphyry mine tailings in the semiarid climate conditions of Sarcheshmeh mine in southeastern Iran. Chemical Geology 477, 58- 72.

Lindsay, W. L. and Norvell, W. A., 1978- Development of a DTPA soil test for zinc, iron, manganese, and copper. Soil science society of America journal, 42(3), 421- 428.

Loska, K., Wiechula, D. and Korus, I., 2004- Metal contamination of farming soils affected by industry. Environmental International, 30:159- 165.

Margui, E., Salvadó, V., Queralt, I. and Hidalgo, M., 2004- Comparison of three-stage sequential extraction and toxicity characteristic leaching tests to evaluate metal mobility in mining wastes. Anal Chim Acta 524:151- 159.

Müller, M. and Anke, M., 1994- Distribution of cadmium in the food chain (soil-plant-human) of a cadmium exposed area and the health risks of the general population. Science of the Total Environment, 156: 151- 158.

Perin, G., Craboledda, L., Lucchese, M., Cirillo, R., Dotta, L., Zanetta, M. L. and Oro, A. A., 1985- Heavy metal speciation in the sediments of northern Adriatic Sea. A new approach for environmental toxicity determination. In: Lakkas TD (Ed.). Heavy Metals in the Environment, CEP Consultants, Edinburgh Vol. 2.

Ping, L. and Zhang, Y., 2011- Analysis of heavy metal sources for vegetable soils from Shandong Province, China. Agricultural Sciences in China, 10: 109- 119.

Rudnick, R. L. and Gao, S., 2003- Treatise on geochemistry, vol 3. Elsevier Ltd, Oxford, pp 1–64.

Sparks, D. L., 2003- Environmental Soil Chemistry. Second Edition, Academic Press An imprint of Elsevier Science 525 B Street, Suite 1900, San Diego, California 92101- 4495, USA, 367pp.

US. EPA., 2009- Maxiimum Contamination Level (MCL). Available on http://www.epa.gov/your-water/table-drinking-water-contamination.

WHO (World Health Organization), 2004- Guidelines ‌for drinking-water quality: 3rd Edit, vol.1., Recommendations. Available on http://www.who.int/water_sanitation_health/dwq/GDWQ2004web.pdf.

WHO (World Health Organization), 2011- Guidelines for Drinking-Water Quality. Fourth ed. (Available on http://www.who.int/water_sanitation_health/publications/en/).

Zhang, H. Z., Wang, H., Li, Z. and Zhou, L. D., 2011- Accumulation characteristics o copper and cadmium in greenhouse vegetable soil in Tongzhou district of Beijing. 3rd international conference on environmental science and information application technology. Procedia Environmental Science 10, 289- 294.