مطالعه آماری ساختارهای محافظت‌کننده دهانی فرامینیفر های پلانکتونیک سازند آبدراز (تورونین- ابتدای کامپانین) در شرق حوضه رسوبی کپه داغ، (شمال شرق ایران)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکترا، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 دانشیار گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

چکیده

در این مطالعه تکامل ساختارهای حفاظتی فرامینیفرهای پلانکتونیک سازند آبدراز در چهار برش چینه‌شناسی روستای آبدراز، الگو (گردنه مزدوران)، روستای پادها و شوراب به‌منظور تعیین تغییرات سطح دریا موردمطالعه قرار گرفت. بامطالعه سنگ‌شناسی سازند آبدراز مشخص شد که برش شوراب (شرقی‌ترین بخش حوضه رسوبی کپه داغ) با 374 متر و برش روستای پادها با 602 متر به ترتیب کمترین و بیشترین ضخامت را در میان‌برش‌های موردمطالعه دارا هستند. درمجموع تعداد 77 گونه متعلق به 19 جنس از فرامینیفرهای پلانکتونیک مورد شناسایی قرار گرفتند.
درمجموع تعداد 8 صفحه محافظت‌کننده دهانه اولیه در ناحیه نافی فرامینیفرهای پلانکتونیک شناسایی گردید. به ترتیب چهار نوع ساختار Porticus (Simple lip, Tooth like Porticus, Spiral Porticus, Imbricate Porticus)(متعلق به گروه مورفوتایپ شماره 2 و 3)، سه نوع ساختار Tegillum (Roll type-Tegillum, Strap-shape-Tegillum, Sheet like-Tegillum)(متعلق به گروه مورفوتایپ 3) و یک ساختار Lip (متعلق به گروه مورفوتایپ 1) به همراه فراوانی آن‌ها تشخیص داده شد. مطالعه آماری ساختارهای محافظت‌کننده ناحیه نافی نشان داد که ساختارهای Lip و Simple lip برخلاف ساختارهای Imbricate Porticus وSheet like Tegillum بیشترین فراوانی را دربرش های موردمطالعه دارند که خود نشان‌دهنده نهشت رسوبات سازند آبدراز در یک دریای نسبتاً کم‌عمق است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Statistical analysis of apertural protective structures of the planktonic foraminifera at Abderaz Formation ( Turonian-Earliest Campanian), east of the Kopeh-Dagh basin, (NE Iran)

نویسندگان [English]

  • Meysam Shafiee Ardestani 1
  • Mohammad Vahidinia 2
1 Ph.D., Department of Geology, Faculty of Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
2 Assistance professor of Geology, Faculty of science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
چکیده [English]

Apertural protective structures of the planktonic foraminifera in the Abderaz Formation have been studied in order to determine seal level changes in 4 stratigraphical sections including: Abderaz village, Muzduran pass, Padeha village and Shorb . Lithological study of the Abderaz Formation shown that Shorab section (east of the kopeh-Dagh basin) with 374 meters and Padeha village section with 602 meters represent minimum and maxiumum thickness, respectively. A total of 77 planktonic foraminifers species belonging to 19 genera, have been identified in studied sections.
Eight Apertural protected plates have been recognized in the umbilical side of the distinguished planktonic foraminifera. Besides, 4 porticus structures (Simple lip, Tooth like-Porticus, Spiral Porticus, Imbricate Porticus) belonging to the morphotype 2 and 3, three Tegillum structures (Roll-type Tegillum, Strap-Shape Tegillum, Sheet like-Tegillum) belonging to the morphotype 3, and one Lip structure belonging to the morphotype 1, as well as their frequency have been recognized. Statistical analysis of protected structures of the umbilical area have been demonstrated that unlike to the imbricate porticus and sheet like Tegillum, the lip and simple lip structures show the highest frequency, indicating that the Abderaz Formation deposited in the relative shallow marine environment.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Kopet-Dagh Basin
  • Abderaz Formation
  • Planktonic foraminifers
  • evolution
  • Sea Level Changes

کتابنگاری

افشارحرب، ع.، 1373- زمین شناسی ایران، زمین شناسی کپه داغ، سازمان زمین شناسی کشور، تهران، 276 ص.

دانشیان، ج.، معلمی، ع. و آزاد. ع. ع.، 1392- تغییرات سطح آب دریا بر پایه روزن‎بران پلانکتون و ارتباط سیستم نافی آنها با ژرفای آب در سازند سروک، کبیرکوه، جنوب خاور ایلام، مجله علوم زمین، شماره 88، صص. 165 تا 174.

شفیعی اردستانی، م.، 1387- میکروبایواستراتیگرافی سازند آبدراز دربرش الگو (شرق کپه‎داغ)، پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه تهران، 126 ص.

شفیعی اردستانی، م.، 1393- زیست‎چینه‎نگاری، تطابق زیستی و حوادث زیستی قاعده کونیاسین و سانتونین سازند آبدراز در شرق و غرب حوضه کپه‎داغ، شمال شرق ایران، پایان‎نامه دکتری دانشگاه فردوسی مشهد،400 ص.

وحیدی‏نیا، م.، عبدالشاهی، م. و عاشوری، ع.، 1388- بایواستراتیگرافی سازند آبدراز بر مبنای فرامینیفرها در برش شوراب (شرقی‎ترین بخش حوضه کپه‎داغ)، مجموعه مقالات سومین همایش انجمن دیرینه‎شناسی ایران، 30 اردیبهشت تا 1 خرداد ماه، دانشگاه فردوسی مشهد، 360 ص.

وحیدی‎نیا، م. و آریایی، ع. ا.، 1377- نگرشی جدید بر سازند آبدراز در مناطق شرق حوضه کپه‎داغ،  مجموعه مقالات دومین همایش انجمن زمین‎شناسی ایران، 27 تا 29 مرداد ماه دانشگاه فردوسی مشهد، صص. 511 تا 515.

وحیدی‎نیا، م. و آریایی، ع. ا.، 1379- مطالعه خارپوستان سازند آبدراز در مناطق شرق حوضه کپه‎داغ،  مجموعه مقالات چهارمین همایش انجمن زمین شناسی ایران، 8 تا 10 شهریور دانشگاه تبریز، صص. 144 تا 145.

 

References

Barr, F. T., 1972- Cretaceous biostratigraphy and planktonic foraminifera of Lybia. – Micropaleontol., 18, 1, 1- 46.

Bolli, H. M., 1957- The genera Praeglobotruncana, ,Globotruncana, Rotalipora Abathomphalus in the Upper Cretaceous of Trinidad,B.W.I.U.S. Natural History Museum Bulletin,n.215, p.51- 60.

Caron, M., 1985- Cretaceous planktic foraminifera. In. Bolli, H. M., Saunders, J. B., Perch Nielsen, K. (Eds), Plankton stratigraphy .cambridge university press. 17- 86.

Coccioni, R. and Premoli-Silva, I., 1994- Planktonic foraminifera from the lower Cretaceous of Rio Argos sections (Southern Spain) & biostratigraphic implications. Cretaceous Research. 15, 645- 687.                                                                                                           

Ellis, B. F. and Messina, A. R., 1999- Catalogue of foraminifera on CD ROM. American Museum of Natural History.

Fraass, A. J., Kelly D. C. and Peters, Sh. E., 2015- Macroevolution history of the planktic foraminiferal. Annu. Rev. Earth Plannet. Sci.2015.43:139- 66.

Georgescu, D., Saupe, E. and Huber, T., 2009- Morphometric and stratophenetic basis for phylogeny and taxonomy in late cretaceous gublerinid planktonic foraminifera. Micropaleontology, vol 54, no. 5, pp 397- 424.

Georgescu, D., 2017- Upper Cretaceous planktic foraminiferal biostratigraphy. Studia UBB Geologia, 2017, 61 (1-2), 5- 20.

Keller, G., Adatte, T., Stinnesbeck, W., Luciani, V., Karoui, N., Zaghbib-Turki, D., 2002- Tertiary mass extinction in planktic foraminifera, Palaeogeogr. Palaeoclimatol. Palaeoecol. 178: 257- 298.

Leckie, R. M., 1987- Paleoecology of mid-Cretaceous planktonic foraminifera: A comparison of open ocean & Epicontinental Sea assemblages, Micropaleontology, 33, 164- 176.

Linares-Rodriguez, D., 1977- Foraminiferos planctonicos del cretacico superior delas cordilleras Beticas (Sector Central). Thesis, Universite de Malaga, 41.p. (Unpublished).

Loeblich, A. R. Jr. and Tappan, E., 1988- Foraminiferal genera and their classification, 970 p. (Van Nostrand Reinhold Company, New York).

Norris, R. D., 1992- Umbilical structure in Late Cretaceous planktonic foraminifera Marine Micropaleontology, 38, 2, 165- 183.  

Peryt, D. and Lamolda, M. A., 2007- Neoflabellinids (benthic foraminifers) from the Upper Coniacian and Lower Santonian at Olazagutia, Navarra province, Spain; taxonomy and correlation potential. In: Stratigraphy of the Coniacian–Santonian transition (A. V. Dhondt, M. A. Lamolda, J. M. Pons, eds.). Cretaceous Research 28, 30- 36.

Postuma, J., 1971- Manual of Planktonic Foraminifera. Elsevier Publishing Company. Amsterdam, 420p.

Premoli Silva, I. and Sliter, W. V., 2001- Cretaceous planktonic foraminiferal biostratigraphy and evolutionary trends from the Bottaccione section, Gubbio, Italy. Paleontographia Italica 82, 89 p.

Premoli Silva, I. and Verga, D., 2004- Practical Manual of Cretaceous Planktonic Foraminifera. In: Verga, D. and Rettori, R., (Eds.): International school on Planktonic Foraminifera.,Universities of Perugia and Milano, Tipografia Pontefelcino, Perugia 283 p.

Premoli Silva, I., 2014- Practical Manual of Cretaceous Planktonic Foraminifera. In: Verga, D. and Rettori, R., (Eds.): International school on Planktonic Foraminifera.,Universities of Perugia and Milano, Tipografia Pontefelcino, Perugia 362 p.

Robaszynski, F. and Caron, M., 1979- Atlas de foraminife`rs planctoniques du Cre´tace´ moyen (Mer Boreale et Tethys), premie`re partie.  Cahiers de Micropaleontologie 1 (1- 185 p.).

Robaszynski, F. and Caron, M., 1995- Foraminifers planktonique du cretace: Bulletine Society Geological of France, t.166, 681- 698.

Robaszynski, F., Caron, M., Gonzalez Donoso, J. M. and Wonders, A. A. H., 1984- Atlas of Late Cretaceous Globotruncanids. Revue de Micropale´ontologie 26, 145- 305.

Vahidinia M., Youssef Ali M., Shafiee Ardestani, M., Sadeghi, A. and Dochev, D., 2014- Integrated biostratigraphy and stage boundaries of the Abderaz Formation, east of the Kopeh-Dagh sedimentary basin, NE Iran. Journal of African Earth Sciences. 90 (2014) 87- 104.

Vahidinia, M. and Shafiee Ardestani, M., 2017- Biostratigraphy of the Abderaz Formation Based on Heterohelicids, at Six Stratigraphical Sections in East and Center of the Kopeh-Dagh Sedimentary Basin, Northeastern of Iran. International Journal of Geosciences, 2017, 8, 623- 645.

Wonders, A. A., 1979- Middle and Late Cretaceous pelagic sediments of the Umbrian sequence in the Central Appennines. Proc. Koninkl. Nederl. Akad Wetenschappen, ser. B, 82: 171- 205.

Wonders, A. A., 1980- Middle and late Cretaceous planktonic Foraminifera of the western Mediterranean area. Utrecht Micropaleontology Bulletin, 24, 1- 158.

Zepeda, M. A., 1998- Planktic foraminifera diversity, equitability and biostratigraphy of the uppermost Campanian-Maastrichtian, ODP Leg122, Hole 762, Exmoth plateau, NW Australia, eastern Indian Ocean.Cretaceous Reaserch, 19:117- 152.